සමහර ගීත තියෙනවා, අපි අහලා රසවිඳලා අමතක කරලා දානවා. තවත් සමහර ගීත තියෙනවා, එක වරක් ඇහුවාම ආයෙත් අහන්න හිතෙනවා. නැවත නැවත අහද්දී මුලින් නොඇසුණු තවත් සුන්දර දේවල් ඒ තුළින් මතුවෙනවා. අන්තිමට ඒ ගීතය අපිව මෙතෙක් එතරම් සමීපව නොදැන සිටි සංගීත ලෝකයකට අරගෙන යනවා.
මේ ළඟදී අහම්බෙන් අහන්න ලැබුණු එවැනි අපූරු සංගීත නිර්මාණයක් ගැනයි මේ සටහන.
මම හින්දුස්ථානි ශාස්ත්‍රීය සංගීතය එතරම් සමීපව ඇසුරු කළ, ඒ ගැන නිතර සොයා බැලූ කෙනෙක් නෙවෙයි. පාසල් යන කාලයේ පෙරදිග සංගීතය විෂයයක් විදිහට ඉගෙනගෙන තිබුණත්, රාගධාරී සංගීතයේ ගැඹුරට ගිය හෝ ශාස්ත්‍රීය ගායනා නිතර රසවිඳින කෙනෙක් කියලා මට කියන්න බැහැ.
නමුත් මේ ළඟදී අහම්බෙන් අහන්න ලැබුණු එක ගායනයක් මගේ ඒ උනන්දුව වෙනස් කළා.
ඒ තමයි ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ අතිදක්ෂ ගායිකාවක් වන කෞශිකී චක්‍රබෝර්ති (Kaushiki Chakraborty) සහ කර්ණාටක සංගීතයේ විශිෂ්ට ගායකයෙකු වන සන්දීප් නාරායන් (Sandeep Narayan) එක්ව ගායනා කරන “Oru Murai – Ek Nazar”.
ඇත්තටම කිව්වොත්, මම ඒ සංගීතයට වශී වුණා.
Sadhguruගේ ආධ්‍යාත්මික අවබෝධය ලැබූ දිනය සැමරීම වෙනුවෙන් Sounds of Isha සමඟ ඉදිරිපත් කළ මේ ප්‍රසංගය මට දැනුණේ හුදෙක් ගීතයක් විදිහට නෙවෙයි. ඒක හරියට දිව්‍යමය සංගීත අත්දැකීමක් වගේ.
 |
| කෞශිකී චක්‍රබෝර්ති |
 |
| සන්දීප් නාරායන් |
සංගීත සම්ප්‍රදායන් දෙකක් එකම වේදිකාවක
මේ ගායනයේ තියෙන විශේෂත්වයක් තමයි ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන් දෙකක් එකම නිර්මාණයක් තුළ හමුවීම.
කෞශිකී නියෝජනය කරන්නේ උතුරු ඉන්දියාවේ හින්දුස්ථානි සංගීත සම්ප්‍රදාය. සන්දීප් නාරායන් නියෝජනය කරන්නේ දකුණු ඉන්දියාවේ කර්ණාටක සංගීත සම්ප්‍රදාය.
මේ සම්ප්‍රදායන් දෙකටම පොදු වූ සංගීතමය පදනමක් තිබුණත්, ස්වර හැසිරවීම, ඒවා අලංකාර කිරීම, ස්වර අතර ගමන් කිරීම සහ ක්ෂණික සංගීත නිර්මාණය වැනි දේවලදී ඒවාට ආවේණික වූ ලක්ෂණ තියෙනවා.
මේ ගායනයේදී ඒ වෙනස්කම් හරි අපූරුවට මතු වෙනවා.
එක්කෙනෙක් එකම සංගීත අදහසක් තමන්ගේ ශෛලියෙන් ඉදිරිපත් කරනවා. අනෙක් කෙනා ඒකට තමන්ගේ ශෛලියෙන් පිළිතුරු දෙනවා. සමහර වෙලාවට එක්කෙනෙක් ගායනා කළ ස්වර රටාවක් අනෙක් කෙනා තවත් සංකීර්ණ කරලා, තවත් අලංකාර කරලා ඉදිරිපත් කරනවා.
මට මේක ඇහුණේ හරියට සංගීතයෙන් කරන අපූරු සංවාදයක් වගේ. සමහර වෙලාවට එකිනෙකාට අභියෝග කරනවා වගේ. තවත් වෙලාවකට එකිනෙකාගේ අදහස් සම්පූර්ණ කරනවා වගේ.
හැබැයි ඒක කවුද දක්ෂ කියලා තීරණය කරන තරගයක් නෙවෙයි. දෙදෙනාම තමන්ගේ දක්ෂතාවෙන් අනෙක් කෙනාගේ ගායනය තවත් ලස්සන කරනවා.
ඒ අතරින් ඇසෙන දිව්‍යමය බටනළා නාදය...
මේ ගායනයේ තවත් මගේ හිත ඇදගත් දෙයක් තමයි අතරමැද ඇසෙන බටනළා වාදනය.
ඒ බටනළාව වාදනය කරන්නේ ඉන්දියානු බාන්සුරි වාදකයෙකු වන පරාස් නාත් (Paras Nath).
ඇත්තටම ඒ බටනළා නාදය නම් පුදුමාකාරයි.
කෞශිකීගේ මෘදු, ගලායන ස්වර රටාත්, සන්දීප්ගේ වේගවත්, අලංකාරවත් ස්වර හැසිරවීමත් අතරට බටනළාවේ හඬ එකතු වෙනකොට ඒ සංගීතයට තවත් වෙනස්ම මිහිරක් ලැබෙනවා.
ඒ බටනළාවෙන් නැඟෙන හඬේ තියෙන්නේ පුදුමාකාර මෘදු බවක්. සමහර ස්වර දිගට ඇදී යනවා. තවත් ස්වරයක් වෙත ඉතා සියුම්ව ලිස්සා යනවා. මිනිස් කටහඬකින් කරන ස්වර අලංකාර බටනළාවෙන් නැවත නිර්මාණය කරනවා වගේ.
බටනළාව කියන්නේ මිනිස් හුස්මෙන් සංගීතය උපදවන භාණ්ඩයක්. නමුත් දක්ෂ වාදකයෙකුගේ අතේදී ඒ හුස්මට මොන තරම් හැඟීම් ප්‍රකාශ කරන්න පුළුවන්ද කියලා පරාස් නාත්ගේ වාදනය අහද්දී දැනෙනවා.
එකිනෙකාගේ ප්‍රතිභාව දැක විස්මයට පත්වන කලාකරුවන් දෙදෙනෙක්
මේ ගායනයේ තවත් මගේ හිතට තදින්ම වැදුණු දෙයක් තියෙනවා.
එක් අවස්ථාවක කෞශිකීගේ අපූරු ස්වර නිර්මාණයක් අසා සන්දීප් නාරායන් අත් දෙක එකතු කරලා ඇයට ගෞරවය පළ කරනවා. කෞශිකීත් එයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ හරිම සුන්දර විදිහකට.
ඒ දෙදෙනාගේ මුහුණුවල තියෙන සතුට, විස්මය සහ එකිනෙකාගේ ප්‍රතිභාව ගැන තියෙන ගෞරවය දකිනකොට මට හිතුණේ මෙතැන සිදුවෙන්නේ සාමාන්‍ය සංගීත ප්‍රසංගයකට වඩා එහා ගිය දෙයක් කියලා.
දෙදෙනාම තමන්ගේ සංගීත හැකියාව ගැන විතරක් නෙවෙයි, අනෙක් කෙනාගේ හැකියාව ගැනත් අවංකව විස්මයට පත්වෙනවා.
එතැන තමයි මේ ගායනයේ මනුෂ්‍යත්වයත් තියෙන්නේ.
“එක් වරක් ඔබ දුටුවෙමි... එවිට මා මාවම සොයාගත්තෙමි”
මේ ගීතයේ පදමාලාව ගැනත් යමක් කියන්න ඕන.
“Oru Murai” කියන්නේ දෙමළ භාෂාවෙන් “එක් වරක්” කියන අදහස. “Ek Nazar” කියන්නේ හින්දි/උර්දු භාෂාවෙන් “එක් බැල්මක්” කියන අදහස.
ගීතයේ මූලික අදහස ඉතාම ලස්සනයි.
“එක් වරක් ඔබ දුටුවෙමි. ඒ දැකීම තුළින් මා මාවම සොයාගත්තෙමි.”
මෙහි කියවෙන්නේ සාමාන්‍ය ප්‍රේමයකට වඩා ගැඹුරු ආධ්‍යාත්මික අත්දැකීමක් ගැනයි.
තමන් කවුද, තමන් සොයන්නේ මොකක්ද කියලා නොදැන ජීවිතය පුරා යමක් සොයන මිනිසෙකුට, ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයෙකුගේ එක් දර්ශනයක් තුළින් තමන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය හඳුනාගැනීමට ලැබෙන අත්දැකීමක් මෙහි ප්‍රකාශ වෙනවා.
එහි තියෙන්නේ භක්තියක්. ආදරයක්. තමන්වම සොයාගැනීමේ ප්‍රීතියක්. ඒ වගේම තවදුරටත් ගැඹුරට යන්න තියෙන ආධ්‍යාත්මික පිපාසයක්.
මට මෙතැනදී තවත් අපූරු දෙයක් දැනුණා.
මම මේ ගීතය මුලින්ම ඇහුවේ එහි පදවල අර්ථය දැනගෙන නෙවෙයි. නමුත් එහි සංගීතයෙන් මට දැනුණේ එක්තරා දිව්‍යමය හැඟීමක්.
පස්සේ ගීතයේ අර්ථය සොයා බැලුවාමත් ඒ තුළ තියෙන්නේ ආධ්‍යාත්මික සෙවීමක්.
ඒක හරිම අපූරු ගැළපීමක්.
වචනවල අර්ථය නොදැනත් සංගීතයෙන් ඒ හැඟීම අපට ලබා දෙන්න පුළුවන් නම්, සංගීතය විශ්ව භාෂාවක් කියන කතාවේ යම් ගැඹුරු සත්‍යයක් තියෙනවා කියලා මට හිතෙනවා.
කෞශිකීට භාරත රත්නයක්?
මේ ගායනය ගැන තවදුරටත් සොයමින් සිටියදී මට හමුවුණු තවත් රසික අදහසක් මගේ අවධානයට ලක් වුණා.
ඉන්දියාවේ ඉහළම සිවිල් සම්මානය වන භාරත රත්න (Bharat Ratna) සම්මානය කෞශිකී චක්‍රබෝර්තිටත් යම් දවසක හිමි විය යුතු බවයි ඒ අදහස.
ඉන්දියානු සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ එම ගෞරවයට පාත්‍ර වූවන් අතර රවි ශංකර්, බිස්මිල්ලා ඛාන්, භීම්සෙන් ජෝෂි, එම්. එස්. සුබ්බුලක්ෂ්මි සහ ලතා මංගේෂ්කාර් වැනි අතිවිශිෂ්ට කලාකරුවන් සිටිනවා.
කෞශිකී ඒ දැවැන්තයන් සමඟ සංසන්දනය කරලා විනිශ්චයක් දෙන්න තරම් ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතය ගැන ගැඹුරු දැනුමක් මට නැහැ.
නමුත් එක දෙයක් නම් මට කියන්න පුළුවන්.
මෙතෙක් එතරම් සමීපව ඇසුරු නොකළ සංගීත සම්ප්‍රදායක් ගැන තවදුරටත් හොයන්න, අහන්න, ඉගෙනගන්න මාව පොලඹවන්න මේ එකම ගායනය ප්‍රමාණවත් වුණා.
සමහරවිට විශිෂ්ට කලාකරුවෙකුගේ සැබෑ ප්‍රතිභාව කියන්නේ ඒක වෙන්න ඇති.
සංගීතය කියන්නේ ස්වරවලට ජීවයක් ලබාදීමයි
“Oru Murai” අහලා ඉවර වුණාට පස්සේ මට හිතුණේ එක දෙයක්.
සංගීතය කියන්නේ හුදෙක් නිවැරදි ස්වර ගායනා කිරීම පමණක් නෙවෙයි. ඒ ස්වරවලට ජීවයක් ලබාදීමයි. ස්වර දෙකක් අතර තියෙන අවකාශයට පවා අර්ථයක් ලබාදීමයි.
කෞශිකීගේ හඬේ තියෙන ඒ අපූරු ගලායෑම, සන්දීප්ගේ ස්වර අලංකාරවල තියෙන විස්මිත ශක්තිය, පරාස් නාත්ගේ බටනළාවේ තියෙන දිව්‍යමය මිහිර — මේ සියල්ල එකට එක්වෙලා අපිව වෙනමම සංගීත ලෝකයකට අරගෙන යනවා.
මේ ගායනයේදී කවුද වඩා දක්ෂ කියලා තීරණය කරන්න මට අවශ්‍ය නැහැ.
කෞශිකී අතිවිශිෂ්ටයි. සන්දීප් අතිවිශිෂ්ටයි. පරාස් නාත්ගේ බටනළාවත් ඒ තරම්ම අපූරුයි.
ඒ සියලු දක්ෂතා එකට එක්වුණාම බිහිවෙන්නේ තනි තනිව විඳින සුන්දරත්වයන්ගේ එකතුවකටත් වඩා විශාල දෙයක්.
මට නම් “Oru Murai” කියන්නේ තවත් ලස්සන ගීතයක් විතරක් නෙවෙයි.
මෙතෙක් මා එතරම් සමීපව නොදැන සිටි සංගීත ලෝකයකට දොරක් විවෘත කළ, මාව සැබෑවටම විස්මයට පත් කළ අපූරු සංගීත අත්දැකීමක්.
සමහර ගීත අපි අහනවා. සමහර ගීත අපි විඳිනවා.
තවත් සමහර ගීත අපි සංගීතය අහන විදිහම වෙනස් කරනවා.
මට “Oru Murai” එවැනි ගීතයක්.
ඔබත් මේ ගායනය අහලා බලන්න. විශේෂයෙන් කෞශිකී සහ සන්දීප්ගේ ස්වර සංවාදයත්, ඒ අතරින් නැඟෙන පරාස් නාත්ගේ බටනළා නාදයත් හොඳින් අහන්න.
සමහරවිට මට දැනුණු ඒ විස්මය ඔබටත් දැනේවි.
පසුව ලියමි: මේ වීඩියෝවේ මිනිත්තු 6යි තත්පර 50න් පස්සේ තමයි ඇත්තටම වැඩ කෑල්ල පටන් ගන්නේ! එතෙක් ගලාගෙන යන්නේ බොහොම ළයාන්විත, මනරම් සංගීතයක්. ඉන්පස්සේ තමයි මේ දෙදෙනාගේ විස්මිත ගායන හැකියාවන් සහ ස්වර හරඹය හරි අපූරුවට මතු වෙන්නේ. හැබැයි ඒ අත්දැකීම හරියටම විඳින්න නම් මුල ඉඳලාම අහන්න ඕන. ඒ නිසා වීඩියෝව ඉදිරියට පන්නන්නේ නැතුව සම්පූර්ණයෙන්ම අහන්න. ඒක වෙනමම වින්දනයක්!
.jpg)
