ස්වර අතර සැඟවුණු දිව්‍යමය සංගීතය - “Oru Murai”

සමහර ගීත තියෙනවා, අපි අහලා රසවිඳලා අමතක කරලා දානවා. තවත් සමහර ගීත තියෙනවා, එක වරක් ඇහුවාම ආයෙත් අහන්න හිතෙනවා. නැවත නැවත අහද්දී මුලින් නොඇසුණු තවත් සුන්දර දේවල් ඒ තුළින් මතුවෙනවා. අන්තිමට ඒ ගීතය අපිව මෙතෙක් එතරම් සමීපව නොදැන සිටි සංගීත ලෝකයකට අරගෙන යනවා.

මේ ළඟදී අහම්බෙන් අහන්න ලැබුණු එවැනි අපූරු සංගීත නිර්මාණයක් ගැනයි මේ සටහන.

මම හින්දුස්ථානි ශාස්ත්‍රීය සංගීතය එතරම් සමීපව ඇසුරු කළ, ඒ ගැන නිතර සොයා බැලූ කෙනෙක් නෙවෙයි. පාසල් යන කාලයේ පෙරදිග සංගීතය විෂයයක් විදිහට ඉගෙනගෙන තිබුණත්, රාගධාරී සංගීතයේ ගැඹුරට ගිය හෝ ශාස්ත්‍රීය ගායනා නිතර රසවිඳින කෙනෙක් කියලා මට කියන්න බැහැ.

නමුත් මේ ළඟදී අහම්බෙන් අහන්න ලැබුණු එක ගායනයක් මගේ ඒ උනන්දුව වෙනස් කළා.

ඒ තමයි ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ අතිදක්ෂ ගායිකාවක් වන කෞශිකී චක්‍රබෝර්ති (Kaushiki Chakraborty) සහ කර්ණාටක සංගීතයේ විශිෂ්ට ගායකයෙකු වන සන්දීප් නාරායන් (Sandeep Narayan) එක්ව ගායනා කරන “Oru Murai – Ek Nazar”.

ඇත්තටම කිව්වොත්, මම ඒ සංගීතයට වශී වුණා.

Sadhguruගේ ආධ්‍යාත්මික අවබෝධය ලැබූ දිනය සැමරීම වෙනුවෙන් Sounds of Isha සමඟ ඉදිරිපත් කළ මේ ප්‍රසංගය මට දැනුණේ හුදෙක් ගීතයක් විදිහට නෙවෙයි. ඒක හරියට දිව්‍යමය සංගීත අත්දැකීමක් වගේ.

කෞශිකී චක්‍රබෝර්ති 

සන්දීප් නාරායන්

සංගීත සම්ප්‍රදායන් දෙකක් එකම වේදිකාවක

මේ ගායනයේ තියෙන විශේෂත්වයක් තමයි ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන් දෙකක් එකම නිර්මාණයක් තුළ හමුවීම.

කෞශිකී නියෝජනය කරන්නේ උතුරු ඉන්දියාවේ හින්දුස්ථානි සංගීත සම්ප්‍රදාය. සන්දීප් නාරායන් නියෝජනය කරන්නේ දකුණු ඉන්දියාවේ කර්ණාටක සංගීත සම්ප්‍රදාය.

මේ සම්ප්‍රදායන් දෙකටම පොදු වූ සංගීතමය පදනමක් තිබුණත්, ස්වර හැසිරවීම, ඒවා අලංකාර කිරීම, ස්වර අතර ගමන් කිරීම සහ ක්ෂණික සංගීත නිර්මාණය වැනි දේවලදී ඒවාට ආවේණික වූ ලක්ෂණ තියෙනවා.

මේ ගායනයේදී ඒ වෙනස්කම් හරි අපූරුවට මතු වෙනවා.

එක්කෙනෙක් එකම සංගීත අදහසක් තමන්ගේ ශෛලියෙන් ඉදිරිපත් කරනවා. අනෙක් කෙනා ඒකට තමන්ගේ ශෛලියෙන් පිළිතුරු දෙනවා. සමහර වෙලාවට එක්කෙනෙක් ගායනා කළ ස්වර රටාවක් අනෙක් කෙනා තවත් සංකීර්ණ කරලා, තවත් අලංකාර කරලා ඉදිරිපත් කරනවා.

මට මේක ඇහුණේ හරියට සංගීතයෙන් කරන අපූරු සංවාදයක් වගේ. සමහර වෙලාවට එකිනෙකාට අභියෝග කරනවා වගේ. තවත් වෙලාවකට එකිනෙකාගේ අදහස් සම්පූර්ණ කරනවා වගේ.

හැබැයි ඒක කවුද දක්ෂ කියලා තීරණය කරන තරගයක් නෙවෙයි. දෙදෙනාම තමන්ගේ දක්ෂතාවෙන් අනෙක් කෙනාගේ ගායනය තවත් ලස්සන කරනවා.

ඒ අතරින් ඇසෙන දිව්‍යමය බටනළා නාදය...

මේ ගායනයේ තවත් මගේ හිත ඇදගත් දෙයක් තමයි අතරමැද ඇසෙන බටනළා වාදනය.

ඒ බටනළාව වාදනය කරන්නේ ඉන්දියානු බාන්සුරි වාදකයෙකු වන පරාස් නාත් (Paras Nath).

ඇත්තටම ඒ බටනළා නාදය නම් පුදුමාකාරයි.

කෞශිකීගේ මෘදු, ගලායන ස්වර රටාත්, සන්දීප්ගේ වේගවත්, අලංකාරවත් ස්වර හැසිරවීමත් අතරට බටනළාවේ හඬ එකතු වෙනකොට ඒ සංගීතයට තවත් වෙනස්ම මිහිරක් ලැබෙනවා.

ඒ බටනළාවෙන් නැඟෙන හඬේ තියෙන්නේ පුදුමාකාර මෘදු බවක්. සමහර ස්වර දිගට ඇදී යනවා. තවත් ස්වරයක් වෙත ඉතා සියුම්ව ලිස්සා යනවා. මිනිස් කටහඬකින් කරන ස්වර අලංකාර බටනළාවෙන් නැවත නිර්මාණය කරනවා වගේ.

බටනළාව කියන්නේ මිනිස් හුස්මෙන් සංගීතය උපදවන භාණ්ඩයක්. නමුත් දක්ෂ වාදකයෙකුගේ අතේදී ඒ හුස්මට මොන තරම් හැඟීම් ප්‍රකාශ කරන්න පුළුවන්ද කියලා පරාස් නාත්ගේ වාදනය අහද්දී දැනෙනවා.

එකිනෙකාගේ ප්‍රතිභාව දැක විස්මයට පත්වන කලාකරුවන් දෙදෙනෙක්

මේ ගායනයේ තවත් මගේ හිතට තදින්ම වැදුණු දෙයක් තියෙනවා.

එක් අවස්ථාවක කෞශිකීගේ අපූරු ස්වර නිර්මාණයක් අසා සන්දීප් නාරායන් අත් දෙක එකතු කරලා ඇයට ගෞරවය පළ කරනවා. කෞශිකීත් එයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ හරිම සුන්දර විදිහකට.

ඒ දෙදෙනාගේ මුහුණුවල තියෙන සතුට, විස්මය සහ එකිනෙකාගේ ප්‍රතිභාව ගැන තියෙන ගෞරවය දකිනකොට මට හිතුණේ මෙතැන සිදුවෙන්නේ සාමාන්‍ය සංගීත ප්‍රසංගයකට වඩා එහා ගිය දෙයක් කියලා.

දෙදෙනාම තමන්ගේ සංගීත හැකියාව ගැන විතරක් නෙවෙයි, අනෙක් කෙනාගේ හැකියාව ගැනත් අවංකව විස්මයට පත්වෙනවා.

එතැන තමයි මේ ගායනයේ මනුෂ්‍යත්වයත් තියෙන්නේ.

“එක් වරක් ඔබ දුටුවෙමි... එවිට මා මාවම සොයාගත්තෙමි”

මේ ගීතයේ පදමාලාව ගැනත් යමක් කියන්න ඕන.

“Oru Murai” කියන්නේ දෙමළ භාෂාවෙන් “එක් වරක්” කියන අදහස. “Ek Nazar” කියන්නේ හින්දි/උර්දු භාෂාවෙන් “එක් බැල්මක්” කියන අදහස.

ගීතයේ මූලික අදහස ඉතාම ලස්සනයි.

“එක් වරක් ඔබ දුටුවෙමි. ඒ දැකීම තුළින් මා මාවම සොයාගත්තෙමි.”

මෙහි කියවෙන්නේ සාමාන්‍ය ප්‍රේමයකට වඩා ගැඹුරු ආධ්‍යාත්මික අත්දැකීමක් ගැනයි.

තමන් කවුද, තමන් සොයන්නේ මොකක්ද කියලා නොදැන ජීවිතය පුරා යමක් සොයන මිනිසෙකුට, ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයෙකුගේ එක් දර්ශනයක් තුළින් තමන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය හඳුනාගැනීමට ලැබෙන අත්දැකීමක් මෙහි ප්‍රකාශ වෙනවා.

එහි තියෙන්නේ භක්තියක්. ආදරයක්. තමන්වම සොයාගැනීමේ ප්‍රීතියක්. ඒ වගේම තවදුරටත් ගැඹුරට යන්න තියෙන ආධ්‍යාත්මික පිපාසයක්.

මට මෙතැනදී තවත් අපූරු දෙයක් දැනුණා.

මම මේ ගීතය මුලින්ම ඇහුවේ එහි පදවල අර්ථය දැනගෙන නෙවෙයි. නමුත් එහි සංගීතයෙන් මට දැනුණේ එක්තරා දිව්‍යමය හැඟීමක්.

පස්සේ ගීතයේ අර්ථය සොයා බැලුවාමත් ඒ තුළ තියෙන්නේ ආධ්‍යාත්මික සෙවීමක්.

ඒක හරිම අපූරු ගැළපීමක්.

වචනවල අර්ථය නොදැනත් සංගීතයෙන් ඒ හැඟීම අපට ලබා දෙන්න පුළුවන් නම්, සංගීතය විශ්ව භාෂාවක් කියන කතාවේ යම් ගැඹුරු සත්‍යයක් තියෙනවා කියලා මට හිතෙනවා.

කෞශිකීට භාරත රත්නයක්?

මේ ගායනය ගැන තවදුරටත් සොයමින් සිටියදී මට හමුවුණු තවත් රසික අදහසක් මගේ අවධානයට ලක් වුණා.

ඉන්දියාවේ ඉහළම සිවිල් සම්මානය වන භාරත රත්න (Bharat Ratna) සම්මානය කෞශිකී චක්‍රබෝර්තිටත් යම් දවසක හිමි විය යුතු බවයි ඒ අදහස.

ඉන්දියානු සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ එම ගෞරවයට පාත්‍ර වූවන් අතර රවි ශංකර්, බිස්මිල්ලා ඛාන්, භීම්සෙන් ජෝෂි, එම්. එස්. සුබ්බුලක්ෂ්මි සහ ලතා මංගේෂ්කාර් වැනි අතිවිශිෂ්ට කලාකරුවන් සිටිනවා.

කෞශිකී ඒ දැවැන්තයන් සමඟ සංසන්දනය කරලා විනිශ්චයක් දෙන්න තරම් ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතය ගැන ගැඹුරු දැනුමක් මට නැහැ.

නමුත් එක දෙයක් නම් මට කියන්න පුළුවන්.

මෙතෙක් එතරම් සමීපව ඇසුරු නොකළ සංගීත සම්ප්‍රදායක් ගැන තවදුරටත් හොයන්න, අහන්න, ඉගෙනගන්න මාව පොලඹවන්න මේ එකම ගායනය ප්‍රමාණවත් වුණා.

සමහරවිට විශිෂ්ට කලාකරුවෙකුගේ සැබෑ ප්‍රතිභාව කියන්නේ ඒක වෙන්න ඇති.

සංගීතය කියන්නේ ස්වරවලට ජීවයක් ලබාදීමයි

“Oru Murai” අහලා ඉවර වුණාට පස්සේ මට හිතුණේ එක දෙයක්.

සංගීතය කියන්නේ හුදෙක් නිවැරදි ස්වර ගායනා කිරීම පමණක් නෙවෙයි. ඒ ස්වරවලට ජීවයක් ලබාදීමයි. ස්වර දෙකක් අතර තියෙන අවකාශයට පවා අර්ථයක් ලබාදීමයි.

කෞශිකීගේ හඬේ තියෙන ඒ අපූරු ගලායෑම, සන්දීප්ගේ ස්වර අලංකාරවල තියෙන විස්මිත ශක්තිය, පරාස් නාත්ගේ බටනළාවේ තියෙන දිව්‍යමය මිහිර — මේ සියල්ල එකට එක්වෙලා අපිව වෙනමම සංගීත ලෝකයකට අරගෙන යනවා.

මේ ගායනයේදී කවුද වඩා දක්ෂ කියලා තීරණය කරන්න මට අවශ්‍ය නැහැ.

කෞශිකී අතිවිශිෂ්ටයි. සන්දීප් අතිවිශිෂ්ටයි. පරාස් නාත්ගේ බටනළාවත් ඒ තරම්ම අපූරුයි.

ඒ සියලු දක්ෂතා එකට එක්වුණාම බිහිවෙන්නේ තනි තනිව විඳින සුන්දරත්වයන්ගේ එකතුවකටත් වඩා විශාල දෙයක්.

මට නම් “Oru Murai” කියන්නේ තවත් ලස්සන ගීතයක් විතරක් නෙවෙයි.

මෙතෙක් මා එතරම් සමීපව නොදැන සිටි සංගීත ලෝකයකට දොරක් විවෘත කළ, මාව සැබෑවටම විස්මයට පත් කළ අපූරු සංගීත අත්දැකීමක්.

සමහර ගීත අපි අහනවා. සමහර ගීත අපි විඳිනවා.

තවත් සමහර ගීත අපි සංගීතය අහන විදිහම වෙනස් කරනවා.

මට “Oru Murai” එවැනි ගීතයක්.

ඔබත් මේ ගායනය අහලා බලන්න. විශේෂයෙන් කෞශිකී සහ සන්දීප්ගේ ස්වර සංවාදයත්, ඒ අතරින් නැඟෙන පරාස් නාත්ගේ බටනළා නාදයත් හොඳින් අහන්න.

සමහරවිට මට දැනුණු ඒ විස්මය ඔබටත් දැනේවි.

පසුව ලියමි: මේ වීඩියෝවේ මිනිත්තු 6යි තත්පර 50න් පස්සේ තමයි ඇත්තටම වැඩ කෑල්ල පටන් ගන්නේ! එතෙක් ගලාගෙන යන්නේ බොහොම ළයාන්විත, මනරම් සංගීතයක්. ඉන්පස්සේ තමයි මේ දෙදෙනාගේ විස්මිත ගායන හැකියාවන් සහ ස්වර හරඹය හරි අපූරුවට මතු වෙන්නේ. හැබැයි ඒ අත්දැකීම හරියටම විඳින්න නම් මුල ඉඳලාම අහන්න ඕන. ඒ නිසා වීඩියෝව ඉදිරියට පන්නන්නේ නැතුව සම්පූර්ණයෙන්ම අහන්න. ඒක වෙනමම වින්දනයක්!

පණතයි ෆෝන් එකයි

මාලිමා ආණ්ඩුව දැනට ක්‍රියාත්මක වන 1979 අංක 48 දරන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කර, ඒ වෙනුවට නව ත්‍රස්තවාදය මර්දනය කිරීමේ පනතක් (Protection of the State from Terrorism – PSTA) හඳුන්වාදීමට යෝජනා කර තිබෙනවා.

පනත් කෙටුම්පත (Draft version එක)  ඕනෑම කෙනෙකුට ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගෙන කියවන්න පුළුවන්.

දේශපාලන පක්ෂයක් ගැන ඇති විශ්වාසය මත නෙවෙයි, පනතේ ඇත්තටම ලියලා තියෙන්නේ මොනවාද කියලා කියවලා මේ ගැන තීරණය කරන එකයි වැදගත්.

අලුත් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PSTA) ගැන කතා කරනකොට මම විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ ත්‍රස්තවාදයට කිසිම සම්බන්ධයක් නැති අපි වගේ සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ට මේ පනත බලපාන්න පුළුවන් කොහොමද කියන කාරණයටයි.

බැලූ බැල්මට මේ පනත යටතේ ක්‍රියාමාර්ග ගන්නේ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් විතරයි. ඒ ගැන ප්‍රශ්නයක් නැහැ. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමට නීති අවශ්‍යයි.

හැබැයි ප්‍රශ්නය පටන් ගන්නේ ත්‍රස්තවාදය කියන එක නිර්වචනය කරන තැනින්.

ත්‍රස්තවාදය කියන එක නිශ්චිත, පැහැදිලි රාමුවක් ඇතුළේ නිර්වචනය කරනවා වෙනුවට, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් පවා ඒ යටතට ඇදගන්න පුළුවන් ආකාරයේ Grey Area එකක් මේ පනත් කෙටුම්පතේ ඉතිරි කරලා තියෙනවා.

කාටුන්කරුවන්අලුත් පනත් දැකපු ආකාරය. .සියලුම හිමිකම්.  කාටුනේ හිමිකම් අවන්ත ආටිගල  සතුය

අද ජංගම දුරකථනය කියන්නේ හුදෙක් දුරකථන ඇමතුම් ලබාගන්න උපකරණයක් නොවෙයි. අපේ පෞද්ගලික ඡායාරූප, පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ හුවමාරු කරන පණිවිඩ, බැංකු තොරතුරු, සෞඛ්‍ය තොරතුරු, දේශපාලන අදහස් සහ තවත් බොහෝ පෞද්ගලික දේවල් එහි තිබෙනවා.

ඒ නිසා කෙනෙකුගේ ජංගම දුරකථනය පරීක්ෂා කිරීම කියන්නේ ඔහුගේ සාක්කුව පරීක්ෂා කිරීමකට වඩා බොහෝ දුර යන දෙයක්.

පනතේ 20 වැනි වගන්තියෙන් කියන්නේ මොකක්ද?

යෝජිත PSTA පනත් කෙටුම්පතේ 20(1) වගන්තිය අනුව, එම පනත යටතේ වරදක් සිදුවී ඇති බවට සාධාරණ සැකයක් පවතින අවස්ථාවක පොලිස් නිලධාරියකුට සැකකරුවකු නවතා සෝදිසි කිරීමටත්, ප්‍රශ්න කිරීමටත්, ඇතැම් ස්ථානවලට ඇතුළු වී සෝදිසි කිරීමටත් බලය ලබාදී තිබෙනවා.

එම වගන්තියේ (d) ඡේදය අනුව, පනත යටතේ සිදුවන වරදකට සම්බන්ධ බවට සාධාරණ සැකයක් ඇති ලේඛනයක් හෝ වෙනත් භාණ්ඩයක් පොලිස් භාරයට ගැනීමටත් හැකියාව තිබෙනවා.

මෙහිදී ජංගම දුරකථනයක් එවැනි භාණ්ඩයක් ලෙස සැලකීමට හැකි අවස්ථා තිබිය හැකියි. නමුත් මෙතැන තමයි මට තිබෙන ප්‍රධාන ගැටලුව, සාධාරණ සැකයක් කියන්නේ මොකක්ද? එය තීරණය කරන්නේ කවුද? ඒ තීරණය වැරදි නම් පුරවැසියාට ලැබෙන ආරක්ෂාව මොකක්ද?

සාධාරණ සැකය කියන්නේ නිලධාරියකුට හිතෙන ඕනෑම දෙයක් නොවෙයි. එයට වාස්තවිකව පැහැදිලි කළ හැකි පදනමක් තිබිය යුතුයි.

එහෙත් නීතියෙන් පුළුල් බලතල ලබාදෙන විට, එම බලතල ප්‍රායෝගිකව භාවිත කරන ආකාරයත් ඉතා වැදගත් වෙනවා.

විශේෂයෙන්ම ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ නිර්වචනය පුළුල් හෝ අපැහැදිලි නම්, එම නිර්වචනය මත පදනම් වන සෝදිසි කිරීමේ බලතලත් අනවශ්‍ය ලෙස පුළුල් වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා

තවත් අවන්තගෙ කාටුන් එකක්. 

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය කියන්නේ මොකක්ද?

2026 ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා නිකුත් කළ විශ්ලේෂණයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) මේ කාරණය පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කර තිබෙනවා.

ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ PSTA 20 වැනි වගන්තිය යටතේ පොලිසියට ලබාදෙන සෝදිසි කිරීමේ සහ දේපළ භාරයට ගැනීමේ බලතල සඳහා ප්‍රමාණවත් පූර්ව අධිකරණ අවසරයක් හෝ අධීක්ෂණයක් අනිවාර්ය කර නොමැති බවයි.

ඒ නිසා පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට අනවශ්‍ය ලෙස මැදිහත් වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඔවුන් පෙන්වා දෙනවා.

OHCHR යෝජනා කරන්නේ මෙවැනි ආක්‍රමණශීලී සෝදිසි කිරීම් සඳහා සාමාන්‍ය රීතිය ලෙස අධිකරණ වරෙන්තුවක් අවශ්‍ය කළ යුතු බවයි.

ත්‍රස්තවාදී අපරාධයක් විමර්ශනය කිරීමේදී ජංගම දුරකථනවල ඇති තොරතුරු වැදගත් සාක්ෂි විය හැකි බව අප පිළිගත යුතුයි.

ඒ නිසා එවැනි තොරතුරු කිසිදු අවස්ථාවක පරීක්ෂා කළ නොහැකි බව පැවසීම ප්‍රායෝගික නැහැ. නමුත් එම බලය භාවිත කිරීමට පැහැදිලි නීතිමය සීමා තිබිය යුතුයි.

විශේෂයෙන් දුරකථනයක ඇති පෞද්ගලික පණිවිඩ, ඡායාරූප, සම්බන්ධතා සහ අනෙකුත් දත්ත පරීක්ෂා කිරීමට පෙර, සාමාන්‍ය රීතිය ලෙස ස්වාධීන අධිකරණ අවසරයක් ලබාගැනීම වඩා සුදුසුයි.

හදිසි අවස්ථාවල ව්‍යතිරේක අවශ්‍ය විය හැකියි. නමුත් ඒවාටත් පැහැදිලි සීමා සහ පසුව අධිකරණ පරීක්ෂාවක් තිබිය යුතුයි.

ඒ වගේම පරීක්ෂා කළ හැකි දත්ත මොනවාද, ඒවා භාවිත කළ හැක්කේ කුමන අරමුණකටද, කොපමණ කාලයක් රඳවා තබාගත හැකිද සහ අදාළ නොවන පෞද්ගලික තොරතුරු ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන්නත් නීතියෙන් පැහැදිලි කළ යුතුයි.

මට මෙතැන තියෙන ලොකුම ප්‍රශ්නය තමයි, පොලිසිය තමන්ට දැනටමත් තියෙන බලතල පවා ඇතැම් අවස්ථාවල කිසිම වගවීමක් නැතිව අවභාවිත කරන රටක, තවත් මෙවැනි පුළුල් බලතල ලබාදීම කොතරම් ආරක්ෂිතද කියන එක.

එහෙම රටක පොලිසියට උද්ඝෝෂණ සීමා කරන්න, පුද්ගලයන් සෝදිසි කරන්න, පෞද්ගලික දේපළ භාරයට ගන්න තවත් පුළුල් බලතල දෙනකොට අපි දෙපාරක් හිතන්න ඕනේ නැද්ද?

සිංහයා ඇහැරුණා.....

ක්‍රිකට් පිටියේ විස්මිත හඹා යෑමක්, බිඳවැටුණු බලාපොරොත්තු සහ නැවත අවදි වූ ජාතියක ක්‍රිකට් උන්මාදය ගැන මගේ සිතුවිලි.

මේ සතියේ මගේ බ්ලොග් අඩවියට ලියන්න හිතාගෙන හිටියේ වෙනත් මාතෘකාවක් ගැනයි. ඒ වෙනුවෙන් යම් යම් අදහසුත් හිතේ ගොඩනැගෙමින් තිබුණා. ඒත් අපේ ක්‍රිකට් කොල්ලෝ එංගලන්තයට එරෙහිව කළ ඒ විස්මිත හඹා යෑමෙන් පස්සේ, ඒ සියලු සැලසුම් පැත්තකට දාන්න මට සිද්ධ වුණා.

ඇත්තටම මේ වගේ තරගයක් දැක්කට පස්සේ ඒ ගැන නොලියා ඉන්නේ කොහොමද?

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සමහර ජයග්‍රහණ තියෙනවා, තරගය අවසන් වුණාම ඒවාත් අවසන් වෙනවා. තවත් සමහර ජයග්‍රහණ තියෙනවා, තරගය අවසන් වුණාට පස්සෙයි ඒවා අපේ හිත්වල ජීවත් වෙන්න පටන් ගන්නේ.

මට හිතෙන්නේ මේ ජයග්‍රහණය අයිති වෙන්නේ ඒ දෙවැනි කාණ්ඩයටයි.

තවත් අවුරුදු විස්සකින්, තිහකින් වුණත් අපි මේ තරගය ගැන කතා කරාවි. එදා පිටියේ සිදුවුණු දේවල් නැවත නැවතත් මතක් කරාවි.

ඒ තරමටම මේක අපූරු ක්‍රිකට් තරගයක්.

ක්‍රිකට් කියන්නේ අපට ක්‍රීඩාවක් විතරක් නෙවෙයි!

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් කියන්නේ හුදෙක් පිත්තකින් පන්දුවකට පහර දෙන ක්‍රීඩාවක් විතරක් නෙවෙයි.

ඒක අපේ සමාජයේ ගැඹුරටම මුල් බැසගත් සංස්කෘතික බැඳීමක්.

ආර්ථික ප්‍රශ්න, දේශපාලන අර්බුද, ජීවන වියදම, රැකියාවේ පීඩනය, පවුලේ ප්‍රශ්න ,  මේ හැම දෙයක්ම මැද ජීවත් වෙන සාමාන්‍ය ශ්‍රී ලාංකිකයාට ක්‍රිකට් කියන්නේ මොහොතකට හරි ඒ සියල්ල අමතක කරන්න පුළුවන් අපූරු අවකාශයක්.

ඉස්සර තරඟයක් තියෙන දවසට රටේ මිනිස්සු වෙනස් වෙනවා. කඩේක තේ බොන මිනිස්සුත්, කාර්යාලයක වැඩ කරන මිනිස්සුත්, බස් එකක ගමන් කරන මිනිස්සුත්, ගෙදර රූපවාහිනිය ඉස්සරහ වාඩිවෙලා ඉන්න මිනිස්සුත් එකම දෙයක් ගැන කතා කරන්න පටන් ගන්නවා.

ඒ අපේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ගැන.ඒ මොහොතේ දේශපාලන පක්ෂ, සමාජ තරාතිරම්, ආර්ථික වෙනස්කම් වැදගත් නැහැ.හැමෝගෙම ප්‍රාර්ථනාව එකයි.

අපේ කොල්ලෝ දිනන්න ඕනෑ!

සමහර විට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව, ශ්‍රී ලංකාවට කරන ලොකුම සේවය තරග දිනන එකම නෙවෙයි. අපිට සතුටු වෙන්න හේතුවක් ලබාදීම තමයි ලොකුම සේවය. 

අපේ රටේ ක්‍රිකට් ජයග්‍රහණයකට තිබෙන සමාජ බලපෑම කොතරම් විශාලද කියනවා නම්, සමහර වෙලාවට මට මෙහෙමත් හිතෙනවා.

රටේ අර්බුද උත්සන්න වූ සමහර කාලවල අපේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දිගින් දිගටම ජයග්‍රහණය කළා නම්, මිනිස්සුන්ගේ සාමූහික මානසිකත්වය මීට වඩා වෙනස් වෙන්න ඉඩ තිබුණා නේද?

සමහර විට ඒ සතුටත්, ජාතික අභිමානයත්, දෛනික පීඩනයෙන් ලැබෙන තාවකාලික නිදහසත් සමාජයේ නොසන්සුන්තාව යම් තරමකට හෝ අඩු කරන්න තිබුණා.

එයින් අදහස් වෙන්නේ ක්‍රිකට් ජයග්‍රහණයකින් ආර්ථික අර්බුදයක් විසඳන්න පුළුවන් කියන එක නෙවෙයි. එහෙමත් නැත්නම් ජනතාවගේ සාධාරණ අරගලයක් ක්‍රිකට් තරගයකින් නවත්වන්න පුළුවන් කියන එකත් නෙවෙයි.

නමුත් මිනිසුන්ගේ සාමූහික මනෝභාවයට ක්‍රීඩාවකින් ඇති කළ හැකි බලපෑම අපි අවතක්සේරු කරන්න හොඳ නැහැ.

සමහර විට රටකට අවශ්‍ය වෙන්නේ ප්‍රශ්නවලට විසඳුම් පමණක් නොවෙයි. ඒ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙන්න අලුත් බලාපොරොත්තුවකුත් අවශ්‍යයි.

ක්‍රිකට්වලට ඒ බලාපොරොත්තුව අවදි කරන්න පුළුවන්.

හැරී බෲක් — ප්‍රතිවාදියෙක් වුණත් මා ගරු කරන පිතිකරුවෙක්

හැරී බෲක් කියන්නේ මා ඉතාම ප්‍රිය කරන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක්.

ඇත්තටම ඔහුගේ පිතිකරණ හැකියාවට මම දක්වන්නේ විශාල ගෞරවයක්.

ඔහුගේ අතේ තියෙන පිත්ත සාමාන්‍ය ක්‍රිකට් පිත්තක් විතරක් නෙවෙයි කියලයි මට හිතෙන්නේ.අවශ්‍ය වෙලාවට ඒක හැන්දක් කරගන්නත්, පිහියක් කරගන්නත්, කිනිස්සක් කරගන්නත් ඔහුට පුළුවන්!

ඒ කියන්නේ පිට්ටනියේ ඕනෑම දිශාවකට, ඕනෑම ආකාරයක පහරක් එල්ල කිරීමේ අපූරු හැකියාවක් ඔහුට තියෙනවා.

සාම්ප්‍රදායික පිතිකරණයේ අලංකාරයත්, නූතන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ නිර්මාණශීලීත්වයත් එකට මුසු කරගත් ක්‍රීඩකයෙක් විදියටයි මා ඔහුව දකින්නේ.

එදා ඔහු ලකුණු 202ක් රැස් කළ විට මට ඇතිවුණේ ප්‍රතිවාදී ක්‍රීඩකයකු ගැන කෝපයක් නෙවෙයි.

විස්මයක්!

ඒ වගේ ඉනිමක් අගය නොකර ඉන්න සැබෑ ක්‍රිකට් ලෝලියකුට පුළුවන්ද?

නමුත් ඔහුගේ ඒ විශිෂ්ට පිතිහරඹයෙන් පස්සේ අප ඉදිරියේ තිබුණු ලකුණු 429ක ඉලක්කය දුටු විට නම්, ශ්‍රී ලංකාවට මේ තරගය ජයගත හැකි බවක් මට සිතුණේ නැහැ.

කුසල් මෙන්ඩිස් දැවී ගිය මොහොතේ...

මෙවැනි දැවැන්ත ඉලක්කයක් හඹා යන්න නම් කුසල් මෙන්ඩිස්ගේ ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරණය අත්‍යවශ්‍යයි කියන මතයේ තමයි මා හිටියේ.

කුසල් කියන්නේ තරගයක ස්වභාවය ඉතා ඉක්මනින් වෙනස් කරන්න පුළුවන් පිතිකරුවෙක්.

නමුත් ඔහු එකම පන්දුවකටවත් මුහුණ නොදී දියමන්ති බිංදුවකට (ඒක ගෝල්ඩන් ඩක් එකක් නෙමෙයි. )  ගිය මොහොතේ මගේ බලාපොරොත්තු බොහෝ දුරට අවසන් වුණා.

ලකුණු 429ක්!

ඒකත් කුසල් මෙන්ඩිස් නැතිව!මේක කොහොම කරන්නද? . නමුත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සුන්දරත්වය තියෙන්නේත් මෙතැනයි.

අපි තරගය අවසන් කියලා හිතන මොහොතේම සමහර විට තරගයේ අපූරුම කතාව ආරම්භ වෙනවා.

එදා සිදුවුණේත් ඒකමයි.

ලකුණු ලබාගැනීමේ පිපාසාව — මා මෙතෙක් සොයමින් සිටි Intent එක

මීට පෙර මා ලියූ ක්‍රිකට් විචාරයකත් ශ්‍රී ලංකා පිතිකරුවන්ගේ පිතිකරණයේ තිබිය යුතු Intent එක ගැන කතා කළා.

ඒ කියන්නේ ලකුණු ලබාගැනීමේ පිපාසාව.

මගේ අදහස අනුව නූතන සීමිත පන්දුවාර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සාර්ථක පිතිකරුවකුට හොඳ තාක්ෂණයක් තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නැහැ.

ඔහුට ලකුණු ලබාගැනීමට දැඩි උවමනාවක් තිබිය යුතුයි.ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ හැම පන්දුවකටම හයේ පහරක් ගහන්න උත්සාහ කිරීම නෙවෙයි.

පන්දු යවන්නාට තමන්ගේ රිද්මයට පන්දු යවන්න ඉඩ නොදීම, ලකුණු ලබාගැනීමේ අවස්ථා හඳුනාගැනීම, හිස් පන්දු අවම කිරීම සහ නිරන්තරයෙන් ලකුණු පුවරුව ක්‍රියාත්මක කිරීමයි.

එදා අවිශ්ක ප්‍රනාන්දු, පවන් රත්නායක, දසුන් ශානක සහ ජනිත් ලියනගේගේ පිතිකරණයේ මා දැක්කේ මෙන්න මේ ලක්ෂණයයි.

ඔවුන් ක්‍රීඩා කළේ පරාජය ප්‍රමාද කරන්න නෙවෙයි.

ඔවුන් ක්‍රීඩා කළේ තරගය ජයගන්නයි!

ඒ මානසිකත්වය තමයි මේ හඹා යෑමේ සැබෑ වෙනස.

පවන් රත්නායක — මගේ අදහස වෙනස් කළ පිතිකරුවා

පවන් රත්නායක ගැන මෙතැනදී විශේෂයෙන් කතා කරන්නම ඕනෑ.

ඇත්තටම මම ඔහුගේ පිතිකරණ තාක්ෂණයට එතරම් ප්‍රිය කළ ක්‍රිකට් ලෝලියෙක් නෙවෙයි.

ඔහුගේ පිතිකරණ විලාසය නූතන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට කොතරම් ගැළපෙනවාද කියන ප්‍රශ්නය මට තිබුණා.

නමුත් එදා ඔහුගේ ඉනිම දැක්කට පස්සේ මට ඔහු ගැන තිබුණු අදහස් නැවත සලකා බලන්න සිදුවුණා.

පවන් ලකුණු 130ක් රැස් කළා.ඒ ලකුණු 130ට වඩා මගේ අවධානය දිනාගත්තේ ඔහුගේ මානසික ඒකාග්‍රතාවයි.

ඔහු පෙන්වූ ඉවසීම, අධිෂ්ඨානය සහ පීඩනය යටතේ තමන්ගේ වගකීම ඉටු කිරීමේ හැකියාව අතිවිශිෂ්ටයි.

එක් අන්තයක් ආරක්ෂා කරගනිමින් අවිශ්ක සමඟත්, පසුව දසුන් සමඟත් ඉනිම ගොඩනැගීමට ඔහු දැක්වූ දායකත්වය අමතක කරන්න බැහැ.

විශේෂයෙන්ම එවැනි දැවැන්ත ඉලක්කයක් හඹා යන විට එක් අන්තයක ස්ථාවර පිතිකරුවකු සිටීම අනෙක් පිතිකරුවන්ට විශාල මානසික සහනයක්.

අවිශ්කගේත් දසුන්ගේත් ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරණයට අවශ්‍ය පදනම නිර්මාණය වුණේ පවන්ගේ ඒ දායකත්වයත් එක්කයි.

අවසානයේ දැඩි ශාරීරික වෙහෙසක් මධ්‍යයේ ඔහුගේ ඉනිම නිමා වුණත්, ඒ වන විට ඔහු තරගයට කර තිබුණු සේවය අතිවිශාලයි.

පවන් මට නැවතත් මතක් කර දුන්නේ වැදගත් පාඩමක්.

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ දක්ෂතාව මනින්න අප කැමති පිතිකරණ තාක්ෂණය එකම මිනුම් දණ්ඩ කරගත යුතු නැහැ.

දසුන් ශානක — නිවැරදි මොහොතේ ගත් නිවැරදි තීරණයක්

දසුන් ශානක පිතිකරණ ලැයිස්තුවේ ඉහළට යැවීමට ගත් තීරණය මගේ අදහස අනුව ඉතාම නිවැරදි උපක්‍රමශීලී තීරණයක්.

දසුන් කියන්නේ තමන්ගේ පිතිකරණ රිද්මයට පැමිණීමට යම් කාලයක් අවශ්‍ය වන ක්‍රීඩකයෙක්.

ඔහු පිටියට පැමිණි සැණින්ම සෑම විටම තමන්ගේ උපරිම ප්‍රහාරාත්මක හැකියාව පෙන්වන පිතිකරුවෙක් නෙවෙයි.

නමුත් ඔහු තමන්ගේ රිද්මයට පැමිණි පසුව?

එතැනින් පස්සේ පන්දු යවන්නන්ට සිදුවන්නේ බොහෝ විට පන්දුව යන දිශාව බලාගෙන ඉන්නයි!

එදා දසුන් පන්දු 50කින් ලකුණු 97ක් ලබාගත්තා.හයේ පහරවල් අටක්! නමුත් ඒ ඉනිමේ සැබෑ වටිනාකම ලකුණු 97 තුළ පමණක් නැහැ.

දසුන්ට අවශ්‍ය කාලය ලබාදෙමින්, ඔහුගේ ප්‍රහාරාත්මක හැකියාව උපරිමයෙන් භාවිත කළ හැකි තත්ත්වයක් නිර්මාණය කිරීමත් මෙහිදී වැදගත් වුණා.

පවන් ඒ වන විට පිටියේ ස්ථාවර වී සිටීම දසුන්ට විශාල වාසියක් වුණා.

මේක හොඳ පිතිකරුවන් සිටීම පමණක් නොව, ඔවුන් නිවැරදි අවස්ථාවේ භාවිත කිරීම කොතරම් වැදගත්ද කියන එකටත් හොඳ උදාහරණයක්.

ජනිත් ලියනගේ — අප සොයමින් සිටි Finisher කෙනෙක්ද?

ජනිත් ලියනගේ ගැන මගේ අදහස තවත් විශේෂයි.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට කාලයක් තිස්සේ අවශ්‍යව තිබුණු දෙයක් තමයි පීඩනය යටතේ තරගයක් අවසන් කරන්න පුළුවන් විශ්වාසවන්ත පිතිකරුවෙක්.

එහෙමත් නැත්නම් හොඳ Finisher කෙනෙක්.

ජනිත් එදා පෙන්නුවේ තමන්ට ඒ භූමිකාව ඉටු කරන්න අවශ්‍ය හැකියාව තිබෙන බවයි.

ඔහුට පිටිය පුරා පහරවල් තියෙනවා.නමුත් ඒ හැකියාවටත් වඩා වැදගත් වුණේ අවසාන මොහොතේ ඔහු පෙන්වූ මානසික ශක්තියයි.

පන්දු 27කින් නොදැවී ලකුණු 61ක් ලබාගැනීම සාමාන්‍ය දක්ෂතාවක් නෙවෙයි.

විශේෂයෙන්ම ජයග්‍රහණයත් පරාජයත් අතර දෝලනය වන තරගයක අවසාන මොහොතේ එවැනි ඉනිමක් ක්‍රීඩා කිරීම අතිවිශිෂ්ටයි.

හොඳ Finisher කෙනෙක් කියන්නේ හයේ පහරවල් ගහන්න පුළුවන් ක්‍රීඩකයෙක් පමණක් නෙවෙයි.

ඔහුට තරගය කියවන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනෑ.

අවදානමක් ගත යුතු මොහොතත්, පන්දුවක් ආරක්ෂා කළ යුතු මොහොතත්, අනෙක් පිතිකරුවාට අවස්ථාව ලබාදිය යුතු මොහොතත් හඳුනාගන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනෑ.

ජනිත්ගේ ඒ ඉනිමෙන් මා දුටුවේ එවැනි පිතිකරුවකුගේ ලක්ෂණයි.

එක ඉනිමකින් ක්‍රීඩකයකුගේ අනාගතය තීරණය කරන්න බැරි වුණත්, ජනිත් ගැන අලුත් බලාපොරොත්තුවක් තබාගන්න මේ ඉනිම ප්‍රමාණවත්.

අසිත ප්‍රනාන්දු — එක ලකුණක වටිනාකම

මේ තරගයේ මගේ හිතට තදින්ම වැදුණු අවස්ථාවක් තමයි අවසාන පන්දුවාරයේ අසිත ප්‍රනාන්දු ලබාගත් ඒ එකම එක ලකුණ.

එංගලන්තයේ ජොෂ් ටංග් එක පිට එක කඩුලු දෙකක් දවාගෙන තිබුණා.

හැට්‍රික් පන්දුවට මුහුණ දෙන්න පැමිණියේ අසිත ප්‍රනාන්දු.

එක් පැත්තකින් එංගලන්තයට තරගය නැවත තමන්ගේ අතට ගැනීමේ අවස්ථාවක්.

අනෙක් පැත්තෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජයග්‍රහණය තවමත් පෙනෙන මානයේ.

එවැනි මොහොතක අසිත කළේ මොකක්ද?

ඔහු ඒ තීරණාත්මක පන්දුවෙන් තනි ලකුණක් ලබාගත්තා.

හැට්‍රික් අවදානමෙන් බේරුණා.

ඒ විතරක් නෙවෙයි, අනෙක් අන්තයේ සිටි ජනිත් ලියනගේට නැවත පන්දුවට මුහුණ දීමේ අවස්ථාව ලබාදුන්නා.

ඊළඟ පන්දුවට ජනිත් එල්ල කළේ දැවැන්ත හයේ පහරක්!

තරගය අවසන්.

ශ්‍රී ලංකාව ජයග්‍රහණය කළා!

ලකුණු පුවරුවේ අසිත ප්‍රනාන්දුගේ නම ඉදිරියෙන් සටහන් වුණේ එකම එක ලකුණක් පමණයි.

නමුත් ඒ එක ලකුණ නොතිබුණා නම් ජනිත්ට ඒ මොහොතේ ජයග්‍රාහී හයේ පහර එල්ල කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන්නේ නැහැ.

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සමහර දායකත්වයන් ලකුණු සංඛ්‍යාවෙන් මනින්න බැහැ.

එදා අසිත ලබාගත්තේ එක ලකුණක් වුණාට, ඒ ලකුණේ වටිනාකම ලකුණු සියයකටත් වඩා වැඩියි.

තනි පුද්ගල විශිෂ්ටත්වය සහ සාමූහික විශිෂ්ටත්වය

මේ තරගයේ මා දුටු තවත් අපූරුම කාරණයක් තියෙනවා.

එක් පැත්තක හැරී බෲක්.

ලකුණු 202ක් රැස් කළ අතිවිශිෂ්ට පිතිකරුවෙක්.

අනෙක් පැත්තේ ශ්‍රී ලංකාව.

පවන්ගේ ලකුණු 130.

අවිශ්කගේ ලකුණු 97.

දසුන්ගේ ලකුණු 97.

ජනිත්ගේ නොදැවුණු ලකුණු 61.

අසිතගේ එකම එක ලකුණ.

මේ සියලු දායකත්වයන් එකතු වෙලා තමයි එදා ඒ දැවැන්ත ඉලක්කය හඹා ගියේ.

අපි ආදරය කළ ක්‍රිකට් ආයෙත් ඉපදිලාද?

අවසානයේ මට කියන්න තියෙන්නේ මෙච්චරයි.

ලකුණු 429ක දැවැන්ත ඉලක්කයක් හඹා ගිය මේ අපූරු ජයග්‍රහණයත් එක්ක මට දැනුණේ අපි කාලයක් තිස්සේ හොයමින් හිටපු අපේ ක්‍රිකට් ආයෙත් ඉපදිලා වගේ හැඟීමක්.

ඒ අර්ජුනලාගේ, අරවින්දලාගේ කාලයේ අපි ආදරය කළ, අපි උපරිමයෙන් රසවිඳපු ක්‍රිකට්.

එක පිට එක කඩුලු වැටුණත් සටන අත් නොහරින, ඉදිරියේ තියෙන්නේ කොතරම් දැවැන්ත ඉලක්කයක් වුණත් ඒ දිහා බලා බය නොවෙන, අවසන් පන්දුව දක්වාම ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් සටන් කරන ක්‍රිකට්.

එදා අපේ කණ්ඩායමේ තිබුණේ දක්ෂතාව විතරක් නෙවෙයි. ඒ තුළ අධිෂ්ඨානය තිබුණා. ආත්ම විශ්වාසය තිබුණා. එකිනෙකා වෙනුවෙන් සටන් කිරීමේ හැඟීම තිබුණා. ඒ සියල්ලටම වඩා ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් දැවෙන පිපාසාවක් තිබුණා.

අපි කාලයක් තිස්සේ අපේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙන් බලාපොරොත්තු වුණේ මෙන්න මේ දේ නේද?

එක ජයග්‍රහණයකින් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සියලු ප්‍රශ්න විසඳුණා කියලා මම කියන්නේ නැහැ. ඒ වගේම එක තරගයකින් අපේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ අනාගතය ගැන අනාවැකි කියන්නත් බැහැ.

නමුත් මේ තරගය මට නැවතත් බලාපොරොත්තුවක් දුන්නා.

අපි කාලයක් තිස්සේ ආදරය කළ, අපිව සතුටින් උමතු කළ, පරාජය පෙනි පෙනීත් සටන අත් නොහැරපු ඒ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයෙත් ඉපදිලාද?

මම දන්නේ නැහැ.

නමුත් එහෙම හිතන්න තරම් ලස්සන හේතුවක් මේ කොල්ලෝ අපට දීලා තියෙනවා.

ඉතින් මම මේ ඓතිහාසික ජයග්‍රහණයේ සතුට උපරිමයෙන් විඳිනවා.

ඔබත් විඳින්න!

මොකද මේ වගේ ජයග්‍රහණ හැමදාම දකින්න ලැබෙන්නේ නැහැ.

“ෂ්! ෂ්!” — නිශ්ශබ්ද වෙන්නද, නැත්නම් බය වෙන්නද?

අද 'අද' පුවත්පතේ පළවූ අවන්තා ආටිගලගේ කාටූනය දැක්කම මට හිතුණේ මේ ගැන වචන කිහිපයක් ලියන්න ඕනෑ කියලයි. අවන්ත කියන්නේ රූප කිහිපයකින්, ඉතාම සියුම් උපහාසයකින්, දිග දේශපාලන විග්‍රහයකින් කියන්න බැරි තරම් දේවල් කියන්න පුළුවන් කාටූන් ශිල්පියෙක්.

සියලුම හිමිකම් අවන්ත ආටියගල සහ අද පුවත්පත සතුය

අවන්තගේ මේ කාටූනය බැලූ බැල්මටම මතු කරන පණිවිඩය තමයි, ජනතාව මුහුණ දෙන ආර්ථික ප්‍රශ්නවලින් ඔවුන්ගේ අවධානය වෙනතකට යොමු කරලා, අත්අඩංගුවට ගෙන හිර කරලා ඉන්න මිනිස්සු දිහා බලලා සතුටු වෙන්න කියන එක.

“උඹලට බඩ පිරෙන්න කන්න නැති වුණාට කමක් නෑ. හරියට අඳින්න පලඳින්න නැති වුණාටත් කමක් නෑ. ජීවන වියදම දරාගන්න බැරි වුණාටත් කමක් නෑ. ඔය ආර්ථික ප්‍රශ්න ගැන කෑගහන්නේ නැතුව, මෙන්න මම හිර කරලා තියෙන මිනිස්සු දිහා බලලා සතුටු වෙයල්ලා!”

කූඩුව තල්ලු කරන නායකයා

කාටූනයේ ප්‍රධාන චරිතය අනුර කුමාර දිසානායක බව හඳුනාගන්න අපහසු නැහැ. 

දැන් බලන්න කූඩුව තල්ලු කරන අනුරගේ පෙනුම.

කාලයක් නිර්ධන පන්තියේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි, ඩබල් පොකට් කමිසයෙ සහෝදරයා, දැන්  හොඳින් ඇඳ පැළඳගෙන, උස අඩි සහිත සපත්තු දෙකකුත් දාගෙනයි.

අවන්ත අනුරට උස අඩි සහිත සපත්තු දෙකක් අන්දවා තිබීමත් අහම්බයක්ද කියලා හිතෙනවා.

පාර්ලිමේන්තුවේදී අනුර ගැන කියවුණු “පොඩි මිනිහා” කතාවත් මෙතැනට සම්බන්ධ කරලා බලන්න පුළුවන්. පොඩි මිනිහෙක් තමන්ගේ සැබෑ උසට වඩා ලොකුවට පෙනී සිටින්න උත්සාහ කරන ආකාරයද අවන්ත මේ පෙන්වන්නේ? එහෙම නම් මේ සපත්තු දෙකෙන් නිරූපණය වෙන්නේ ශාරීරික උස විතරක් නෙමෙයි. බලය ලැබීමෙන් තමන්ට හිමිවුණු දේශපාලන උසත්, ඒ උස පෙන්වීමට දරන උත්සාහයත් වෙන්න පුළුවන්. 

අනෙක් පැත්තේ ඉන්න මිනිසා දිහා බලන්න.ඉරුණු කමිසයක්. කෙට්ටු වෙලා ඇතුළට ගිය බඩක්. කකුල් දෙකට දාගෙන තියෙන්නේ පරණ බාටා සෙරෙප්පු දෙකක්.

මේ දෙන්නා අතර තියෙන වෙනස තමයි කාටූනයේ මට පෙනෙන තවත් ප්‍රබල උපහාසයක්.මෙතැන ප්‍රශ්නය නායකයෙක් හොඳ සපත්තු දාගැනීම නෙමෙයි. එහෙම සරල විවේචනයක් කරන එකත් සාධාරණ නැහැ.

නිර්ධන පන්තිය වෙනුවෙන් දේශපාලනය කළ නායකයා බලයට පත්වුණාට පස්සේ, ඔහු නියෝජනය කරනවා කියූ නිර්ධන පන්තියේ මිනිසාගේ ජීවිතය කොතරම් දුරට වෙනස් වෙලාද?

“ෂ්! ෂ්!” — නිශ්ශබ්ද වෙන්නද, නැත්නම් බය වෙන්නද?

මේ කාටූනයේ මට නම් වඩාත්ම සිත්ගන්නා දේ අනුර කුමාර දිසානායකගේ මුවින් පිටවන “ෂ්! ෂ්!” කියන හඬයි. ඒ පුංචි හඬ ඇතුළේ අවන්තා දේශපාලන පණිවිඩ දෙකක් සඟවලා තියෙනවා කියලා මට හිතෙනවා.

පළමුවැන්න තමයි, “ඔය ආර්ථික ප්‍රශ්න ගැන කතා කරන එක නවත්තලා, මෙන්න මම හිර කරලා තියෙන මිනිස්සු දිහා බලලා චූන් වෙයල්ලා!” කියන එක.

ජීවන වියදම, දුප්පත්කම, ආදායම් ප්‍රශ්න ගැන කතා කරනවා වෙනුවට අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයන් ගැන කතා කරමින් දේශපාලන තෘප්තියක් ලබන්න කියන උපහාසාත්මක පණිවිඩයක් එතැන තියෙනවා.

දෙවැනි අර්ථය ඊටත් වඩා බරපතළයි.

“මෙන්න බලපල්ලා, මම මේ අයව හිර කරලා තියෙනවා. උඹලත් වැඩිය කෑගහන්න එපා!”

ඒ කියන්නේ කූඩුව ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ ඇතුළේ ඉන්න අය ගැන පමණක් කතා කරන්න නෙමෙයි. කූඩුවෙන් පිටත ඉන්න අයටත් අනතුරු ඇඟවීමක් කරන්නයි.

මේ විදිහට කියවද්දී කූඩුව දේශපාලන සංදර්ශනයක සංකේතයක් වගේම, බිය ගැන්වීමේ සංකේතයක් බවටත් පත්වෙනවා.

අවන්තාගේ “ෂ්! ෂ්!” කියන පුංචි හඬට මේ තරම් ලොකු දේශපාලන අර්ථයක් දෙන්න පුළුවන් වීම තමයි මට නම් මේ කාටූනයේ තියෙන විශේෂත්වය.

මේ කාටූනයේ අවන්තා ඉතාම සියුම් විදිහට මතු කරන තවත් කාරණයක් තියෙනවා. ඒ තමයි හිර කූඩුවේ සිටින මිනිසුන්ගේ ඇස්වල වෙනස.

සමහරුන්ගේ ඇස් වටා කළු කරලා තියෙනවා. තවත් සමහරුන්ගේ එහෙම නැහැ. මට හිතෙන්නේ මේක අහම්බෙන් ඇඳපු දෙයක් නෙමෙයි.

එයින් සංකේතවත් කරන්නේ ඇත්තටම වැරදි කළ පුද්ගලයන් අතරට, හුදෙක් දේශපාලන සංදර්ශනයක් වෙනුවෙන් අත්අඩංගුවට ගත් නිර්දෝෂී පුද්ගලයනුත් එකතු කරලා තියෙනවා කියන විවේචනය වෙන්න පුළුවන්.

බ්ලොග් කමෙන්ට්, ආර්ථිකේ සහ ක්‍රිකට්

අද මේ සටහන ලියන්න හිතුණේ තවත් බ්ලොග් සටහනකට මම දාපු කමෙන්ට් එකක් නිසා.

“ඉකොනොමැට්ටා” බ්ලොග් එකේ ලංකාවට 2027 ඉඳන් ඉදිරියට ගෙවන්න තියෙන ස්වෛරී බැඳුම්කර ණය ගැන හොඳ විස්තරයක් දාලා තිබුණා. විශේෂයෙන්ම ඉදිරි අවුරුදුවල ගෙවීමට නියමිත මුදල් කොපමණද, ඒවා කාලයත් එක්ක බෙදී යන්නේ කොහොමද කියන දත්ත ටික එක තැනකට එකතු කරලා ඉදිරිපත් කරලා තියෙනවා.  

මේ වගේ දත්ත බැලූ බැල්මට හොයාගන්නත් ලේසි නැහැ. තැන් තැන්වල තියෙන තොරතුරු හොයලා, එකතු කරලා, තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහකට ඉදිරිපත් කරන්නත් සෑහෙන මහන්සියක් යනවා. ඒ මහන්සිය අරගෙන මේ තොරතුරු ටික අපට බලන්න එක තැනකට ගෙනාපු economtta.   බ්ලොග්කරුට ඒ ගෞරවය මුලින්ම දෙන්න ඕනේ.

බොහෝ දෙනෙක් අතර ස්වෛරී බැඳුම්කර ආපසු ගෙවීම, විදේශ සංචිත, නැවත ණය ගැනීම සහ IMF වැඩසටහන අතර සම්බන්ධය ගැන යම් වැරදි අවබෝධයක් තියෙනවා කියල මට හිතෙනවා.

ඒ ගැන මගේ අදහස මම එතැන කමෙන්ට් එකක් විදිහට ලිව්වා. ලියලා ඉවර වුණාම හිතුණා, කමෙන්ට් එකක් ඇතුළේ හිරකරලා තියන්නෙ නැතුව ඒ අදහස  වෙනම සටහනක් විදිහට මේ බ්ලොග් එකේ පළ කිරීම  වටිනවා කියලා.

ඔන්න එහෙනම් ඒ කමෙන්ට් එක. ක්‍රිකට් වලටත් පොඩ්ඩක් සම්බන්ධ කලා. .

//

අපේ ගොඩක් දෙනා අතර තියෙන වැරදි අවබෝධයක් තමයි, අපි දැන් ඩොලර් සංචිත එකතු කරගෙන ඉන්නේ ඉස්සරහට තියෙන ස්වෛරී බැඳුම්කර ණය ඔක්කොම ඒ සංචිතයෙන් අරගෙන ගෙවන්න කියන එක.

කාරණය එච්චර සරල නැහැ.

අපේ රාජ්‍ය මූල්‍ය තත්ත්වය තවමත් තියෙන්නේ විශාල ණය බරක් යටතේ. මෑත වසරවල රාජ්‍ය ආදායමෙන් අතිවිශාල කොටසක් ණයවල පොලී ගෙවීමටම වැය වෙලා තියෙනවා. ඒ අතරම කල්පිරෙන දේශීය සහ විදේශීය ණය principal එකත් manage කරන්න ඕනේ.

ඒ නිසා රටකට හැම කල්පිරෙන ණයක්ම තමන්ගේ ආදායමෙන් හෝ මහ බැංකුවේ සංචිත කඩාගෙන ගෙවමින් යන්න බැහැ. Sovereign debt management එකේ සාමාන්‍ය කොටසක් තමයි කල්පිරෙන ණයවල යම් කොටසක් නැවත refinance කිරීම.

එතැනදී සැබෑ ප්‍රශ්නය “අලුතෙන් ණය ගන්නවාද?” කියන එක විතරක් නෙමෙයි.

ණය ගන්නේ කීයටද?

කලින් 7%, 8%, 9% වගේ ඉහළ yield එකකට ගත්ත ණයක් කල්පිරෙන වෙලාවේ, රටේ risk premium එක අඩු කරගෙන ඊට වඩා අඩු පොලියකට සහ දිගු කාලයකට refinance කරන්න පුළුවන් නම් ඒක තමයි වැදගත්.

IMF වැඩසටහනේ වැදගත්කම එතැනදීත් තියෙනවා.

IMF එක අපේ සියලු ණය ගෙවලා දෙන්නේ නැහැ. නමුත් IMF programme එකක් ක්‍රියාත්මක වීමෙන් fiscal discipline, debt sustainability, reserves සහ monetary stability ගැන ජාත්‍යන්තර ණය දෙන්නන්ට යම් විශ්වාසයක් ඇති කරන්න පුළුවන්. ඒ විශ්වාසය රටේ sovereign risk premium එක අඩු කරගෙන නැවත ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළෙඳපොළට පිවිසීමට වැදගත් වෙනවා.

හැබැයි මෙතැන තවත් දෙයක් තේරුම් ගන්න ඕනේ.

මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සහ ආර්ථික වර්ධනය කියන්නේ එකම දෙයක් නෙමෙයි.

ක්‍රිකට් භාෂාවෙන් කියනවා නම්, මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය හදාගැනීම ටෙස්ට් මැච් එකක් වගේ. විකට් එක රැකගෙන, අවදානම පාලනය කරගෙන, දිගු ඉනිමක් ගහන්න ඕනේ.

නමුත් රටට අවශ්‍ය වේගවත් ආර්ථික වර්ධනය ලබාගැනීම T20 එකක් වගේ. Investment ගේන්න ඕනේ. Export වැඩි කරන්න ඕනේ. කර්මාන්ත ඇති කරන්න ඕනේ. Productivity වැඩි කරන්න ඕනේ. අලුත් රැකියා හදන්න ඕනේ.

ගේම තියෙන්නේ මේ දෙක balance කරන එකේ.

T20 ගහන්න ගිහින් විකට් ටික ඔක්කොම දීලා දැම්මොත් ආයෙත් 2022 වගේ අර්බුදයකට යන්න පුළුවන්. හැබැයි විකට් එක රැකගන්නවා කියලා ලකුණු නොගහා crease එකේ හිටගෙන හිටියත් මැච් එක දිනන්න බැහැ.

ඒ නිසා දැන් ලංකාව ඉදිරියේ තියෙන සැබෑ අභියෝගය ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීම පමණක් නොවෙයි. ඒ ස්ථාවරත්වය බිඳ නොගෙන, ආර්ථික වර්ධනයට අවශ්‍ය වේගය ලබාගන්නේ කොහොමද කියන එකයි.

ඒක තමයි ඊළඟ ගේම.//

කන්තලෙන් උපන් ශ්‍රී ලංකාවේ Dam Safety පාඩම

ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය (Institution of Engineers, Sri Lanka – IESL) විසින් 1986 කන්තලේ වැව් බැම්ම බිඳී යාම පිළිබඳ ඉතාම වටිනා සම්මන්ත්‍රණයක් සංවිධානය කරලා තිබුණා. ඒකට සහභාගී වෙන්න මටත් අවස්ථාව ලැබුණා.

ඇත්තටම මේ සම්මන්ත්‍රණය සංවිධානය වුණු විදිහත් හරිම වටිනවා. IESL එකේ තරුණ ඉංජිනේරුවෙක් තමයි මේ ගැන මුලින්ම අදහස ඉදිරිපත් කරලා තිබුණේ. 1986දී සිදුවුණු කන්තලේ ව්‍යසනය ගැන අද ඉන්න තරුණ ඉංජිනේරු පරපුරේ බොහෝ දෙනෙක් දන්නේ නැති නිසා, ඒ සිද්ධියත් ඒකෙන් ඉගෙනගන්න තියෙන ඉංජිනේරුමය පාඩම් ටිකත් නැවත කතා කරන්න ඕන කියන ඉල්ලීම ඔහු කරලා තිබුණා.

IESL එකත් ඒ තරුණ ඉංජිනේරුවාගේ අදහසට ඇහුම්කන් දීලා, එදා මේ සිද්ධියත් එක්ක සෘජුවම සම්බන්ධ වෙච්ච සහ ඒ ගැන දැනුම හා අත්දැකීම් තියෙන පිරිස එකතු කරලා මේ සම්මන්ත්‍රණය සංවිධානය කරලා තිබුණා.

මට නම් ඒකම ලොකු දෙයක්.

මොකද ඉංජිනේරු වෘත්තියේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට යන්න ඕනේ සාර්ථක ව්‍යාපෘතිවල කතා විතරක් නෙමෙයි. අපේ failures ගැනත් ඊළඟ පරම්පරාව දැනගන්න ඕන. ඒවා සිද්ධ වුණේ කොහොමද, කලින් තිබුණු warning signs මොනවද, ඒවා හඳුනාගන්න බැරි වුණේ ඇයි, අද ඒ වගේ තත්ත්වයක් ඇති වුණොත් අපි වෙනස් විදිහකට කරන්නේ මොනවද කියන දේවල් තමයි ඇත්තටම වටින්නේ.

සම්මන්ත්‍රණයේ ප්‍රධාන ඉදිරිපත් කිරීම කළේ ශ්‍රී ලංකා වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ඉංජිනේරු භද්‍රා කමලදාස මහත්මිය. ඇය ඉතාම හොඳ presentation එකක් කළා. පැරණි ඡායාරූප, drawings, failure එකට කලින් තිබුණු තත්ත්වය, 1986 අප්‍රේල් 20 වෙනිදා සිදුවීම් පෙළ, failure එකෙන් පස්සේ කරපු forensic investigations සහ ඒවායේ conclusions එකිනෙකට සම්බන්ධ කරලා ඉතා පැහැදිලිව කතාව ගොඩනැගුවා.

භද්‍රා කමලදාස මහත්මිය ගැන මට තවත් පුංචි හඳුනාගැනීමක් තිබුණා. අපේ සහෝදර බ්ලොග්කරුවෙක් වන කමලදාස මහත්මයාගේ දයාබර බිරිඳ 

කන්තලේ කතාවේ මට විශේෂයෙන්ම හිතට වැදුණු කාරණය තමයි මේක 1986 අප්‍රේල් 20 වෙනිදා උදේ එකපාරටම ඇතිවුණු failure එකක් විදිහට විතරක් බලන්න බැහැ කියන එක.

ඊට කලින් අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ බැම්මෙන් seepage සහ piping වාර්තා වෙලා තිබුණා. විශාල ගස්වලින් බැම්ම වැහිලා තිබීම නිසා inspection සහ monitoring පවා අපහසු වෙලා තිබුණා. පැරණි left-bank sluice එකේ masonry construction එකත් අද අපි කරන modern concrete conduit එකක් වගේ එකක් නෙමෙයි. Dressed stone, brick සහ indigenous lime-based bonding materials යොදාගෙන හදපු ඉතා පැරණි ව්‍යුහයක්.

කන්තලේ වැව් බැම්මේ බිඳී යාමට පෙර හරස්කඩක්. පැරණි සොරවත්.,සොරව්වට උඩින් තිබුණු,   1980ට පෙර කපා ඉවත් කරන ලද බෝ ගහත්,1982 දී. සොරුවට මීටර් 40ක් දක්නට ඉදිකරණ ලද ජලය පොම්පාගාරයත්. රූපයෙන් දැක්වෙනවා. 

ඊටත් වඩා වැදගත් warning sign එකක් 1982දී ලැබිලා තිබුණා. පැරණි සොරොව්වට ( sluice එකට ) අඩි විස්සක් විතර ආසන්නයෙන් අඩි තුනක පමණ විෂ්කම්භයක් සහ අඩි දෙකක් පමණ ගැඹුරක් ඇති  ගිලාබැසීමක්  (sinkhole එකක්)  මතු වෙලා තිබුණා. ඒක කපලා විවෘත කරලා, ජල මට්ටම අඩු වෙලාවක නැවත පුරවලා තිබුණා.

ඉපැරණි සොරොව් කටේ සිට අඩි විස්සක් පමණ ඈතින් වැව් බැම්මේ upstream හී ඇති වී තිබුණු ගිලාබැසීම. (ඡායාරූප අයිතිය භද්‍රා කමලදාස මහත්මිය සතුය.) 

ඒ කාලය ආසන්නයේම ජල පොම්පාගාරයක් ( pump house එකක්)  ඉදිකරලා තිබුණා. ඒ වැඩ සඳහා පැරණි සොරොව්වට  (sluice එකට)  අඩි 135ක් පමණ දුරින් steel sheet piles drive කරලා තිබුණා.

බිඳී යෑමට පෙර පැවති ඉපැරණි සොසොරොව්ව 

කන්තලේ වැව් බැම්ම උඩින් බැලූ විට. (Plan Veiw)
පැරණි සොරව්වත්ඊට මීටර් හතළිහක්, ඈතින් තියෙන ජල පොම්පාගාරයත්.  1982 දී සිදුවුණු ගිලාබැසීමත් කන්තලේ කොළඹ.  මාර්ගයත් මෙහි දැක්වෙනවා. 

එදා සිදුවුණේ මොකක්ද?

1986 අප්‍රේල් 19 වෙනිදා කන්තලේ වැවෙන් යල කන්නයට ජලය නිකුත් කිරීම ආරම්භ කරලා තිබුණා. පසුදා, අප්‍රේල් 20 වැනිදා පාන්දර 4.00ට පමණ වම් ඉවුරේ සොරොව්වේ ගේට්ටු දෙක අඟල් හතරක් පමණ විවෘත කර තිබූ අතර, ඒ වෙලාවේ සොරොව්වේ ජලය ගලායාම සාමාන්‍ය තත්ත්වයේ තිබුණා. වැවත් ඒ වනවිට එහි උපරිම ධාරිතාවයේ ( Full Supply Level -FSL) එකේ තිබුණා.

නමුත් පැය භාගයක්වත් ගතවෙන්න කලින් තත්ත්වය වෙනස් වෙනවා.

පාන්දර 4.30ට පමණ තද සුළඟක් හමනවා වගේ අසාමාන්‍ය විශාල ශබ්දයක් ඇහෙන්න පටන් ගන්නවා. ඒත් එක්කම සොරොව්වෙන් පිටවන ජල ප්‍රමාණය හදිසියේ වැඩිවෙලා, ජලය ඉහළට විසිවෙමින් දැඩි “hissing” ශබ්දයක්ද ඇතිවෙනවා. සිද්ධිය වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවරයාට දැනුම් දුන්නාම ඔහු එතැනට පැමිණෙන අතර, ඒ වනවිටත් අතිවිශාල වේගයකින් ජලය පිටවෙමින් තිබුණා.

තත්ත්වය පාලනය කළ නොහැකි බව තේරුම් ගත් පසු, පහළ ප්‍රදේශවල ජනතාවට අනතුරු ඇඟවීමට පොලීසිය සහ ආසන්න මුස්ලිම් පල්ලිය හරහා පණිවිඩ යැවීමට කටයුතු කරනවා.

ඉන්පසුව සිදුවෙන්නේ ඉතා වේගවත් failure progression එකක්. සොරොව්ව ආශ්‍රිතව ආරම්භ වූ ජල ගලායාමත් සමඟ බැම්මේ පස් ඉවත් වෙමින්, ජල මාර්ගය තව තවත් විශාල වෙනවා. ජලය වැඩිවෙන තරමට පාංශූ ඛාදනය  (erosion) එක වැඩිවෙනවා; පාංශූ ඛාදනය ( erosion) එක වැඩිවෙන තරමට තවත් වැඩි ජල ප්‍රමාණයක් පිටවෙනවා. අවසානයේ එය විශාල breach එකක් බවට පත්වෙලා, වැවේ රඳවාගෙන තිබුණු අතිවිශාල ජල කඳ පහළ ප්‍රදේශයට මුදාහැරෙනවා.

අඩි 300 ක් පමණ පළල වනසේ කැඩී ගිය වම් ඉවුරේ  හරස් කඩක්. ,දුඹුරු පාට ඉරෙන් කැඩී.  ගිය ප්‍රමාණයේ මායිම දැක්වෙනවා. 

වැව් බැම්ම කඩන් යන උදේ අවස්ථාවෙන් ගත් ඡායාරූපයක්. (ඡායාරූප අයිතිය භද්‍ර කමළදාස මහත්මියගේ ඉදිරිපත් කිරීම සතුය)

කන්තලේ වැව් බැම්ම කඩාගෙන යෑමෙන් පසු,  වතුර සියල්ල සිඳී ගිය වැව
(ඡායාරූප අයිතිය වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව සහ භද්‍රා කමලදාස මහත්මියගේ ඉදිරිපත් කිරීම සතුය)

Sunny day Faliure

කන්තලේ සිද්ධිය ගැන කතා කරනකොට මුලින්ම තේරුම් ගන්න ඕන වැදගත් වචනයක් තියෙනවා — “Sunny Day Failure”.

Dam engineering වලදී Sunny Day Failure කියන්නේ, අධික වර්ෂාවක්, විශාල ගංවතුරක් හෝ spillway capacity එක ඉක්මවා ගිය extreme flood event එකක් නිසා නොව, සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් තත්ත්වයක් යටතේ වේල්ලක් බිඳී යාමටයි. ඒ නිසා මෙවැනි failure එකකදී ප්‍රධාන අවධානය යොමුවෙන්නේ overtopping වගේ flood-related හේතුවකට වඩා, වේල්ල ඇතුළේ හෝ foundation එකේ ඇතිවුණු seepage, piping/internal erosion, structural deterioration, පැරණි conduits හෝ sluices ආශ්‍රිත දුර්වලතා වගේ කරුණු වෙතයි.

කන්තලේ සිද්ධියත් ඒ අර්ථයෙන් වැදගත් Sunny Day Failure එකක්. 1986 අප්‍රේල් 20 වැනිදා වැව, එහි උපරිම ධාරිතාවයේ. ( Full Supply Level - FSL) එකේ තිබුණත්, එදා මේ failure එක ඇතිවුණේ අසාමාන්‍ය ගංවතුරක් ඇවිත් බැම්ම උඩින් වතුර ගලා ගිය නිසා නොවෙයි. එදා පාන්දර යල කන්නයට සාමාන්‍ය පරිදි ජලය නිකුත් කරමින් තිබියදී තමයි වම් ඉවුරේ පැරණි සොරොව්ව ආශ්‍රිතව අසාමාන්‍ය ජල ගලායාමක් පටන්ගෙන, ඉතා කෙටි කාලයක් ඇතුළත එය විශාල breach එකක් දක්වා වර්ධනය වෙන්නේ.

කඩන් ගිය වැව් බැම්මේ දකුණු අත මුහුණතේ පින්තූරයක්. ජලාප්‍රවාහන මණ්ඩලයේ වතුර පොම්පාගාරය සඳහා ඉදිකරන  ලද කුඩා ගොඩනැගිල්ල සහ එයට ගැසූ ශීට් පයිල් ද මෙහි දක්නට ලැබෙනවා. 

විනාශයේ තරම කොච්චරද. 

මේ failure එකේ බරපතළකම තේරුම් ගන්න නම්, එයින් සිදුවුණු ජීවිත හා දේපළ හානියත් මතක් කරන්නම ඕන.

1986 අප්‍රේල් 20 පාන්දර බැම්ම බිඳී ගියාට පස්සේ වැවේ රඳවාගෙන තිබුණු අතිවිශාල ජල කඳ ඉතා වේගයෙන් පහළ ප්‍රදේශවලට ගලා ගියා. බොහෝ දෙනෙක් නිදාගෙන සිටි වෙලාවක් නිසා බේරී යන්න තිබුණු කාලයත් ඉතා සීමිතයි.

පසුව පැවැත්වූ නිල පරීක්ෂණයේ සංඛ්‍යා අනුව මේ ව්‍යසනයෙන් පුද්ගලයන් 127 දෙනෙකුට ජීවිත අහිමි වුණා. 10,864 දෙනෙක් පමණ සෘජුව බලපෑමට ලක්වුණු අතර නිවාස 1,200ක් පමණ විනාශ වුණා. වගාබිම් විශාල ප්‍රමාණයක් ජලයට සහ රොන්මඩට යටවුණා. මාර්ග, දුම්රිය මාර්ග, පාසල්, රෝහල්, රාජ්‍ය ගොඩනැගිලි, විදුලි හා ජල සැපයුම් වගේ පොදු යටිතල පහසුකම්වලටත් බරපතළ හානි සිදුවුණා.

පැරණි සොරෝවේ බිත්ති කැඩීයාමනිසා.  වැව් බැම්ම කැඩී යාම ආරම්භ වූ ආකාරය. . 

මේ ඛේදවාචකින් ඉගෙන ගත් පාඩම් මොනවද. 

Failure එකෙන් පස්සේ සිදුකළ GIBBS inquiry එකේ ඉදිරිපත් කර තිබුණු most probable explanation එක තවත් වැදගත්. ඔවුන්ගේ නිගමනය අනුව පැරණි sluice barrel එකේ upstream පැත්තේ masonry deterioration වීමත්, කාලයත් සමඟ lime mortar එක permeable වෙලා finer material sluice එක තුළට ගලායාමත් නිසා දිගුකාලීන deterioration process එකක් ඇතිවෙලා තිබෙන්න පුළුවන්. 1982දී මතු වුණු sinkhole එක ඒ ක්‍රියාවලියේ evidence එකක් ලෙසත් ඔවුන් සලකා තිබුණා.

Pile driving එක මූලික හේතුව ලෙස නොව, මේ වනවිටත් සිදුවෙමින් තිබුණු deterioration process එක accelerate කරන්න ඇති කියන අදහසත් inquiry එකෙන් ඉදිරිපත් කරලා තිබුණා.

මේ සියල්ල අහගෙන ඉන්නකොට මට හිතුණේ කන්තලේ failure එකෙන් අපට ලැබෙන ලොකුම පාඩම failure එක සිදුවුණු මොහොතේ තියෙන්නේ නෙමෙයි කියලා.

Failure එකට කලින් අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ dam එක අපට මොනවාද කියමින් හිටියේ?

Seepage තිබුණා. Piping ගැන වාර්තා තිබුණා. Inspection කරන්න අපහසු තත්ත්වයක් තිබුණා. Sluice එක ආසන්නයෙන් sinkhole එකක් මතුවුණා. පැරණි structure එකක් ආසන්නයේ heavy construction work සිද්ධ වුණා.

මේවා එක එක isolated incident විදිහට බැලුවොත් එක කතාවක්. හැබැයි ඒවා එකට තියලා බැලුවොත් තවත් කතාවක්.

ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ dam safety කියන්නේ crack එකක් හදන එකවත්, sinkhole එකක් පුරවන එකවත්, seepage එකක් නවත්වන එකවත් විතරක් නෙමෙයි. ඒවා symptoms නම්, ඒ symptoms ටික එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන underlying failure mechanism එක හඳුනාගන්න එකයි වැදගත්.

කන්තලේ ව්‍යසනයෙන් පස්සේ ලංකාවේ dam safety ක්ෂේත්‍රයේත් සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇතිවෙලා තිබුණා. UK technical assistance යටතේ පැරණි විශාල වේලි දහයක risk level අධ්‍යයනය කිරීම, Irrigation Department නිලධාරීන්ට training ලබාදීම, dams hazard classification කිරීම පිළිබඳ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීම, Irrigation Department එක තුළ Dam Safety Unit එකක් පිහිටුවීම සහ පසුව 1997දී Dam Safety Branch එක independent division එකක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීම ඒ අතරින් කිහිපයක්.

ඒ නිසා 1986 කන්තලේ ව්‍යසනය කියන්නේ අතීතයේ සිදුවුණු ඛේදවාචකයක් විතරක් නෙමෙයි. ලංකාවේ dam safety ගැන හිතන විදිහ වෙනස් කරන්නත් ඒ සිද්ධිය විශාල බලපෑමක් කරලා තියෙනවා.

වසර හතළිහකට ආසන්න කාලයකට පස්සේ මේ කතාව ආයෙත් අලුත් පරම්පරාවට කියන්න ඕන කියලා හිතපු ඒ තරුණ ඉංජිනේරුවාටත්, ඒ අදහසට ඇහුම්කන් දීලා මේ වගේ සම්මන්ත්‍රණයක් සංවිධානය කළ IESL එකටත් ඒ නිසා විශේෂ ස්තුතියක් හිමිවෙන්න ඕන.

මොකද ඉංජිනේරු වෘත්තියේදී අපි failures ගැන ආපහු කතා කරන්නේ කාට හරි වරද පටවන්න නෙමෙයි.

අතීතයේ failure එකක් හරියට තේරුම් ගත්තොත්, අනාගතයේ failure එකක් වළක්වාගන්න පුළුවන් නිසා.

බිඳී ගිය පැරණි සොරොව්ව සහ ජල පොම්පාගාරය වෙනුවට ඉදිකරන ලද නව සොරොව්ව සහ ජල පොම්පාගාරය. 

කන්තලේ දකුණු ඉවුරේ ඇති Radial Spillgates.වම් ඉවුර කඩාගෙන යන දවසේ, උදේ 8 වන විට මේවත් විවෘත කලා

නවනවා නැවිල්ලක්... කනේ වැලි ගෑවෙන්නම.

අද The Island පුවත්පතේ පළවී තිබුණු මේ කාටූනය දැක්කාම එක පාරටම මතක් වෙන්නේ අපේ රටේ නීතිය, අධිකරණය සහ දේශපාලන බලය අතර තියෙන සදාකාලික අරගලය.

කමක් නෑ ශිරන්ති  හිරේ දානවනේ. 

. ...😁
( සියලුම හිමිකම්  දී අයිලන්ඩ් පුවත්පත සතුයි. )

අද “හොරු අල්ලන්න” කියලා නීතිය ටිකක් නැමුවට , හෙට ඒ නීතිය කාට විරුද්ධව නමයිද කියලා අපි දන්නේ නැහැ. අද බලයේ ඉන්න කෙනාට හොඳයි කියලා හිතෙන නීතිමය shortcut එකක්, හෙට බලයට එන කෙනාටත් ඒ විදිහටම භාවිත කරන්න පුළුවන්.

අධිකරණයක වටිනාකම තියෙන්නේ අපි කැමති තීන්දුවක් දෙන තුරු නෙමෙයි. අපි අකමැති තීන්දුවක් දුන්නත් ඒ තීන්දුව නීතිය අනුව දුන්නා කියලා විශ්වාස කරන්න පුළුවන් වීමයි.

ඒ නිසා මේක “ආණ්ඩුව හොරු අල්ලනවාද නැද්ද?” කියන සරල ප්‍රශ්නයක් නෙමෙයි.

ප්‍රශ්නය තමයි හොරු අල්ලන ක්‍රමයත්, හොරුන්ට විරුද්ධව නඩු අහන අධිකරණයත්, හෙට අපිටම එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක වුණත් අපට විශ්වාස කළ හැකි තරම් ස්වාධීනද කියන එක.

The Island කාටූනයේ තියෙන පණිවිඩය ඒකයි.

නීතිය පාලකයාගේ අතේ තියෙන යෂ්ටියක් නොවෙයි. පාලකයාත් ඇතුළුව හැමෝම යටත් වන සීමාවක්.

අපට රටක් විදිහට ඕනේ හොරු හිරේ යන රටක් විතරක් නෙමෙයි — කවුරු ආණ්ඩු කළත් නීතිය එකම විදිහට ක්‍රියාත්මක වෙන රටක්.

නීති පොතද, මනුෂ්‍යත්වය ද?

අරවින්ද ද සිල්වාට නිකුත් වූ බව කියන අධිකරණ වරෙන්තුව ගැන පසුගිය දිනවල කතාබහ වෙද්දී, මට එකවරම මතක් වුණේ මීට දශක ගණනකට පෙර රූපවාහිනියෙන් අපි ආසාවෙන් බලපු මනුතාපය යි.

වික්ටර් හියුගෝගේ ලියූ  ඓතිහාසික සමාජ නවකතාවක් වුන  Les Misérables අපේ රටේ පරම්පරාවකටම හුරු වූයේ, ඊරියගොල්ල මහත්තයා සිංහලට පරිවර්තනය කල මනුතාපය කෘතිය හරහාත්,  එම නමින්ම ටයිටස් තොටවත්තයන්ගේ හඬකැවීමෙන් පෙන්වපු රූපවාහිනි නාට්‍ය  හරහාත්ය. 

ඒ කතාවම දුවන්නේ  මිනිස් ඉතිහාසයේ සිට නොනැවතී ගලන ගැටුමක් පාදක කරගෙන.

එක් පැත්තක ජාවර්ජා ( ජන්තු).

ඔහුට නීතිය කියන්නේ නීතියයි. නීතියේ අකුරට පිටින් යනවට වඩා මරණය තෝරාගන්න කැමති පුද්ගලයෙක්. ඔහුට අනුව නීතිය උල්ලංඝනය කළ කෙනා කවුරු වුණත්, ඔහු නීතිය ඉදිරියේ වැරදිකාරයෙක් . පුද්ගලයාගේ දුක, පසුබිම, අසරණකම හෝ ඔහුගේ මනුෂ්‍යත්වය ඒ නීතිමය වගකීම වෙනස් කිරීමට හේතුවක් නොවෙයි.

අනෙක් පැත්තේ ජන් වල්ජන් (ජනවර්ධන) 

ඔහු අපට නිතරම මතක් කරන්නේ නීතිය ඉදිරියේ සිටින පුද්ගලයා යනු නීති පොතක ඇති නමක් පමණක් නොවන බවයි.

ඔහුත් මනුෂ්‍යයෙකි.ඔහුට දුක තිබේ. පසුතැවීම තිබේ. ආදරය තිබේ. අසරණකම් තිබේ.

එතැනින් තමයි මනුතාපයේකතා කරන ලෝක ඉතිහාසයේ මුල ඉඳන්ම එන සැබෑ සදාකාලික ප්‍රශ්නය මතුවෙන්නේ.

නීතියේ අකුරටම ක්‍රියා කිරීම ප්‍රමාණවත්ද?

නැත්නම් නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන මොහොතේ, නීතිය ඉදිරියේ සිටින මනුෂ්‍යයා දෙසත් බැලිය යුතුද?

අරවින්ද ද සිල්වා සම්බන්ධ සිද්ධිය මේ පැරණි ප්‍රශ්නයම අද අප ඉදිරියේ නැවත තබනවා.

වාර්තා වන ආකාරයට, ඔහු මෙම නඩුවේ අපරාධ සැකකරුවෙකු ලෙස නොව වෙනත් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් ඇපකරුවෙකු ලෙස සම්බන්ධ වී සිටි අයෙකි. නඩුව කැඳවූ දිනයේ ඔහු තම මවගේ අවසන් කටයුතුවල නිරතව සිටි බවත් වාර්තා වේ.

මේ කාරණය අධිකරණය හමුවේ ඉදිරිපත් නොකිරීම නිසා අධිකරණය විසින් තාක්ෂණිකව ඉතාමත් නිවැරදි ලෙසම අරවින්ද සිල්වාට එරෙහිව වරෙන්තු නිකුත් කළා. එය මාධ්‍ය හරහා අත්තටු ලැබුවාක් මෙන් ම පැතිරී ගොස් ලෝක පූජිත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක අරවින්ද ද  සිල්වාගේ නාමයට යම් කිසි කැළලක් ඇති කිරීමට සමත් වුණා.

එවැනි අවස්ථාවක නීතියේ පැත්තෙන් ප්‍රශ්නයක් තිබිය හැකිය.

ඇපකරුවෙකුට ඇති වගකීමක් තිබෙනවා. නඩුවට අදාළ නියමිත ක්‍රියාපටිපාටියක් තිබෙනවා. නොපැමිණීමක් වාර්තා වුණොත් අධිකරණයට නීතිමය පියවර ගැනීමට සිදුවිය හැකියි.

ඒ සියල්ල අපට පිළිගන්න පුළුවන්.

නමුත් ඒ අතර තවත් ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. ඔහු නොපැමිණියේ නීතිය නොසලකා හැරීමටද? නැත්නම් තම මියගිය මවට අවසන් ගෞරව දැක්වීමටද?

මේ දෙක එකම දෙයක් නොවෙයි.

ඒ නිසා මෙය විනිසුරුවරයා හරිද වැරදිද කියන සරල ප්‍රශ්නයකට පමණක් සීමා කිරීම මට නම් ප්‍රමාණවත් නැහැ.

මෙතැන අපි අහන්න ඕනේ ඊට වඩා විශාල ප්‍රශ්නයක්.

නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන විට, නීතින් පොතේ වදන් පමණක් දකින්නට අපට පුළුවන්ද?

නීතිය මනුෂ්‍යයන් විසින් නිර්මාණය කර තිබෙන්නේ මනුෂ්‍යයන් සඳහාය. එහෙම නම්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන පද්ධතිය තුළ මනුෂ්‍ය ජීවිතයේ අසාමාන්‍ය තත්ත්වයන් හඳුනාගැනීමටත් යම් ඉඩක් තිබිය යුතු නොවේද?

ඒ සමඟම නීතිඥයන්ගේ වගකීමත් අපි අමතක නොකළ යුතුයි.

එවැනි අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ඇති බව අධිකරණයට කලින් දැනුම් දිය හැකිව තිබුණාද? ඒ සඳහා අවශ්‍ය අයදුම්පතක් හෝ දැනුම්දීමක් ඉදිරිපත් කළ යුතුව තිබුණාද? එය සිදු නොවුණේ නම්, එහි වගකීම කොතැනද?

මේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දිය යුත්තේ කරුණු සහ අධිකරණ වාර්තා මත මිස හැඟීම් මත නොවෙයි.

නමුත් එක දෙයක් නම් අපට පැහැදිලියි.

නීතියට මනුෂ්‍යත්වය අවශ්‍යයි. මනුෂ්‍යත්වය නැති නීතියක් යන්ත්‍රයක් වගේ වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේමබ්නීතිය නැති මනුෂ්‍යත්වයක් අරාජිකත්වයක් වෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා ශිෂ්ට සමාජයක අභියෝගය මේ දෙකෙන් එකක් තෝරාගැනීම නොවෙයි.නීතියත්, මනුෂ්‍යත්වයත් එකට තබාගැනීමයි.

මනුතාපයේ ජාවර්ජා නීති පොතේ අකුරු විතරක් බලන්න යෝජනා කරා.

ජන් වල්ජන් අපට නීතිය ඉදිරියේ සිටින මනුෂ්‍යයා දැකීමට ඉගැන්වුවා.

අද, අවුරුදු ගණනාවකට පසුව, අරවින්ද ද සිල්වාගේ සිද්ධිය ඉස්සරහ නැවතත්, මනුතාපය විසින් ඉස්මතු කරන ලද ප්‍රශ්නයම අප ඉතිරියේ ඉතුරු කරලා තියෙනවා.

නීතිය ඉදිරියේ සිටින මිනිසා අපට පෙනෙනවාද?

නැත්නම් අපට බලන්න ඕනි  නීති පොත පමණක්ද?

ඩඩ්ලිගේ කරේ යෑම

බලයට එන්න කලින් මාලිමාවයි JVP එකයි ලංකාවේ හාල් ඒකාධිකාරය ගැන කොච්චර ලොකුවට කතා කළාද අපිට මතකයි. බලයට ආව ගමන් එක පෑන් පහරකින් හාල් මාෆියාව ඉවර කරනවා කියලා ලොකු පොරොන්දු දුන්නා.

හැබැයි බලයට ආවට පස්සේ මොකද වුණේ? ඒ කතා ටික ටික හුදු  පම්පෝරියක් උනා. හාල් මිල අඩු කරනවා වෙනුවට, මේසේට ගහලා, වෙළඳපොළේ තිබුණු මිලටත් වඩා  රුපියල් විස්සක් මෝල් කාරයන්ට දුන්නා

ෆෙස්බුක් එකෙන් උපුටා ගැනුනි, අයිතිය මුල් හි

මිකරු සතුයි

තවත් විහිළුම කාරණය තමයි එදා ජවිපේ දැඩි ලෙස විවේචනය කරපු හාල් ව්‍යාපාරිකය උන ඩඩ්ලිට අද කරේ තියන් අත්පොඩ ගහන්න වෙච්චි එක.  විශේෂයෙන්ම මේක නිකන් සාමාන්‍ය පාක්ෂිකයෙක් නෙමෙයි, JVPයේ ඉහළම නායකයෙක් වන බිමල් රත්නායක වගේ කෙනෙක් සම්බන්ධ වීම නිසා  උත්ප්‍රාසය තවත් තිව්‍ර වෙනවා.

මේ ශෙයා කරලා තියෙන,ෆේස්බුක් එකේ ශෙයාර් වෙන පින්තූරයත්, ඒකට දාලා තියෙන කියමනත් එකට බැලුවම දේශපාලනයේ පොරොන්දු සහ බලයට ආවට පස්සේ කරන දේවල් අතර වෙනස ගැන හොඳ උපහාසයක් තියෙනවා. 😄

ඇත්තටම ප්‍රශ්නය ඩඩ්ලි සිරිසේනද, වෙන කවුරුද කියන එක නෙමෙයි. එදා විවේචනය කළ දේම අද බලයට ආවට පස්සේ පිළිගන්නවා නම්, එදා කරපු විවේචනවල තිබුණේ ඇත්ත ප්‍රතිපත්තියක්ද, නැත්නම් බලය ගන්න කරපු දේශපාලන කතාවක්ද?

දේශපාලනයේදී මිනිස්සු බලන්නේ කතා නෙමෙයි, බලයට ආවට පස්සේ කරන වැඩ දිහා.

ගිටාරයක් කතා කරනවා දැකලා තියෙනවාද? (Naudo Rodrigues)

පහුගිය ටිකේ ලිපිවලින් මම වැඩිපුරම දේශපාලනය ගැන කතා කරපු නිසා, මේ පාර ටිකක් වෙනස් මාතෘකාවකට යන්න හිතුණා. මගේ බ්ලොග් එකේ ලේබල් කිහිපයක් තියෙනවානේ. ඒ අතරින් “මයි සින්දු කියන” ලේබලය යටතේ තමයි මේ කතාව පටන් ගන්නේ.

මේ පාර මම කතා කරන්න යන්නේ මම හුඟාක් ආස කරන ගිටාර් වාදකයෙක් ගැන. ඔහු තමයි නෞඩෝ රොඩ්රිගස් (Naudo Rodrigues).

කැනරි දූපත්වල Tenerife Club එක ඉස්සරහා නෞඩෝ රොද්‍රිගස් ගිටාරයෙන් සින්දු ප්‍රතිනිර්මාණය කරන  සුන්දර අවස්ථාවක්. 🎸

නෞඩෝ කියන්නේ මං මෙතෙක් දැකපු හොඳම ගිටාර් වාදකයා . ශාස්ත්‍රීය පැත්තෙන් බැලුවොත්, ඔහුට වඩා තාක්ෂණිකව ඉහළ ගිටාර් වාදකයෝ ඉන්නවා ඇති. ඒක මම පිළිගන්නවා.

හැබැයි නෞඩෝගේ විශේෂත්වය තියෙන්නේ එතන නෙමෙයි. ඔහු සාමාන්‍ය ගීතයක් අරගෙන ඒකට දෙන ගැම්ම, හැඟීම සහ ජීවය මාරම ලස්සනයි. ඔහු ගිටාරය ගහනවා කියනවට වඩා, මට නම් හිතෙන්නේ ඔහු ගිටාරයෙන් කතා කරනවා කියලා.

අපි කෙනෙක් එක්ක කතා කරනකොට වචනවලින් හැඟීම් කියනවානේ. නෞඩෝ ඒ දේම ගිටාරයෙන් කරනවා. ඔහුගේ ඇඟිලි ගිටාරයේ තත් උඩ දුවනවා නෙමෙයි; ඒ තත් හරහා ඔහුගේ හැඟීම් කතා කරනවා.

නෞඩෝ කියන්නේ කවුද කියලා හරියටම තේරුම් ගන්න නම්, ඔහු ගැන ලියපු දේවල් කියවනවට වඩා යූටියුබ් එකේ ඔහු ගිටාර් ගහන වීඩියෝ එකක් බලන එක තමයි හොඳම දේ. 

නෞඩෝ වැඩිපුරම ප්ලේ කරන්නේ අපි හැමෝම වගේ අහලා තියෙන ජනප්‍රිය ඉංග්‍රීසි සින්දු. හැබැයි අපේ පාඨකයන් අතර ඉංග්‍රීසි සින්දු වැඩිය අහන්නේ නැති අයත් ඇතිනේ. ඒ නිසා නෞඩෝගෙ වාදනය ගැන කියන්න කලින්, කාටත් තේරෙන ජනප්‍රිය ඉංග්‍රීසි සින්දුවක් ඔහු ගිටාරයෙන් ප්ලේ කරන හැටි බලමු.

Jambalaya ගීතයේ කවර් එකක්

ඒ වගේම නෞඩෝ කියන්නේ සංගීත ලෝකයේ ශාස්ත්‍රීය පැත්තෙන් ඇවිත්, ලොකු ප්‍රසංග පවත්වමින්, සම්භාවනීය ගිටාර් වාදකයෙක් විදිහට ප්‍රසිද්ධ වෙච්ච කෙනෙක් නෙමෙයි. ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වය ආවේ youtube එකෙන්. ඒ නිසාම මමත් මුලින්ම නෞඩෝව දැක්කේ යූටියුබ් එකෙන්. ඔහු කවුද, කොහෙන් ආවද කියලා දැනගන්න කලින්ම,  ඔහු  වාදනය කරන හැටි දැකලා තමයි ඔහු ගැන හොයන්න පටන් ගත්තේ.

නෞඩෝ රොඩ්රිගස්  බ්‍රසීල ජාතිකයෙක්.  ඔහු බොහෝ දුරට ස්වයං අධ්‍යයනයෙන් ගිටාරය ප්‍රගුණ කළ සංගීතඥයෙක්.කුඩා කාලයේම ගිටාරයට අත තැබූ ඔහු සංගීත විද්‍යාලයක  සාම්ප්‍රදායික පුහුණුවක් ලබනවාට වඩා, අහලා, අත්හදා බලලා, වෙනත් සංගීතඥයන් එක්ක වාදනය කරලා තමන්ගේම සංගීත භාෂාවක් හදාගත්ත කෙනෙක්.

ඔහුගේ සංගීත ගමන පටන් ගන්නේ බ්‍රසීලයෙන්. පසුව යුරෝපයට පැමිණෙන ඔහු පෘතුගාලය සහ ස්පාඤ්ඤය හරහා ගමන් කර අවසානයේ කැනරි දූපත්වල Tenerife  අවන්හල තම සංගීත ජීවිතයේ වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් කරගන්නවා.

නෞඩෝ  ගීතයක් වාදනය කරන විට අපට එකවර  bass , chords, rhythm එක, melody එක, අතරමැදි fills සහ improvisation ඔක්කොම ඇහෙනවා. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍යයෙන් සංගීත කණ්ඩායමක සංගීතඥයන් කිහිපදෙනෙක් කරන වැඩ ඔහු තනි ගිටාරයකින් කරනවා. ඒ නිසා නෞඩෝගේ වාදනය බලන කෙනෙකුට මුලින්ම ඇතිවෙන්නේ,එක ගිටාරයකින් මේ ඔක්කොම කරන්න පුළුවන්ද කියන පුදුමේ

ඔහුගේ තවත් විශේෂත්වයක් තමයි ප්‍රසිද්ධ ගීතයක් නිකම්ම cover කිරීම නොවෙයි. ඔහු ඒ ගීතය නැවත ගොඩනඟනවා. ගීතයේ මුල් melody එක තියාගෙන bass line එක වෙනස් කරනවා, chords වලට වෙනස් වර්ණයක් දෙනවා, rhythm එකට Brazilian සහ jazz ආභාසය එකතු කරනවා, ඉන්පසු ඒ සියල්ල අතරින් improvisation කරනවා.

ඒ නිසා ඔහුගේ Hotel California, Billie Jean, Sultans of Swing, Autumn Leaves වගේ ගීත අහන විට අපට හුරුපුරුදු ගීතයක්ම ඇහෙනවා. හැබැයි ඒක අපි කලින් අහපු version එක නෙමෙයි. නෞඩෝ ඒ ගීත තමන්ගේම ගිටාර් භාෂාවකට පරිවර්තනය කරලා තියෙනවා.

ඔහුගේ සංගීතයට බ්‍රසීලියානු සංගීතයේ rhythm එක, jazz harmony එක, blues සහ rock වල හැඟීමත්, fingerstyle guitar technique එකත් එකට මිශ්‍ර වෙලා තියෙනවා.

ලෝකප්‍රසිද්ධ ශාස්ත්‍රිය ගිටාර් වාදකයෙක් වේගයෙන් වාදනය කරන විට අපිට මුලින්ම පේන්නේ ඔහුගේ technique එක. නෞඩෝ දෙස  බලන විට ඒක එහෙම නෙමෙයි. ඔහු ඉතා සංකීර්ණ දේවල් කලත් ඒක බොහෝ වෙලාවට හරිම සරල, සැහැල්ලු දෙයක් වගේ පේනවා.

ඔහු ජනප්‍රිය වුණෙත් සාම්ප්‍රදායික superstar කෙනෙක් වගේ ලොකු record company එකක් හරහා හෝ දැවැන්ත concert tour එකක් හරහා නෙමෙයි. Tenerife සාමාන්‍ය ක්ලබ් එකක , ඔහු කළ live performances, පසුව ඒවායේ වීඩියෝ සහ අන්තර්ජාලය හරහා ලෝකයේ විවිධ රටවල guitar enthusiastsලා අතර ඔහුගේ නම පැතිරුණ නිසා.

ඒක නෞඩෝගෙ කතාවේ හරිම අපූරු කොටසක්.

ඔහු ලෝකයේ සෑම කෙනෙක්ම දන්නා household-name guitarist කෙනෙක් නොවෙන්න පුළුවන්. නමුත් ගිටාරය ගැන ඇත්තටම උනන්දුවක් තියෙන කෙනෙක් නෞඩෝව හොයාගත්තම ඔහුව  අමතක කරන්න අමාරුයි.

නෞඩෝගේ වාදනයේ වඩාත්ම ඇදගන්නා දෙයක් තමයි ඔහු ඇඟිලි පාවිච්චි කරන විදිහ. 

විශේෂයෙන් දකුණු අත බලද්දි, මහපට ඇඟිල්ල bass line එක අල්ලගෙන ස්වාධීනව ගමන් කරනවා, අනෙක් ඇඟිලි  chords, melody සහ rhythm එක ගෙනියනවා. සමහර වෙලාවට එකම මොහොතේ bass එක වෙනම සින්දුවක් කියනවා වගේත්, උඩින් melody එක තවත් සින්දුවක් කියනවා වගේත් ඇහෙනවා.

තවත් පුදුම දේ තමයි ඔහුගේ ඇඟිලිවල වේගයට වඩා ඒවායේ ස්වාධීනත්වය. එක ඇඟිල්ලක් bass එක තියාගෙන ඉන්න අතරේ තවත් ඇඟිලි දෙක තුනක් melody එකේ notes හොයනවා. ඒ අතර rhythm එකත් අතහැරෙන්නේ නෑ. නිසා නෞඩෝ රොඩ්රිගස්ව “හොඳ fingerstyle guitarist කෙනෙක්” කියලා විතරක් හඳුන්වන එක ඔහුගේ හැකියාවට ටිකක් අඩු වචනයක්.

ඔහු ගිටාරය වාදනය කරනවාට වඩා, ගිටාරය හරහා සම්පූර්ණ සංගීතයක් නිර්මාණය කරන කෙනෙක්.

ඒක තමයි නෞඩෝගෙ ඇත්තම විශේෂත්වය.

ලෝකප්‍රසිද්ධ Queen බෑන්ඩ් එකේI want to break free ගීතයෙ නෞඩෝගේ  ගිටාරයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය වෙන ආකාරය .

සමාජවාදී බෝපගේ ( Lionel Bopage )

ලයනල් බෝපෙගේ කියන්නේ JVPයේ පළමු  ලේකම්වරයා. 1971 කැරැල්ලටත් සම්බන්ධ වෙලා සිර දඬුවම් විඳලා, විජේවීරත් එක්කම හිරෙන් එළියට ඇවිත්, පසුව 1983 වෙනකම් JVPයත් එක්ක ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කරපු, එහි ලේකම්වරයා විදිහට හිටපු කෙනෙක්.

පසුව පක්ෂය ඇතුළේ ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් නිසා 1983දී පක්ෂයෙන් ඉවත් වෙනවා. ඒ කාලයේ තමන්ට ආපු තර්ජන JVP පාර්ශ්වයෙන් වගේම එවකට තිබුණු රජයේ  පාර්ශ්වවලින්ද එන්න පුළුවන් කියලා එතුමා විශ්වාස කරන බවත් කියලා තියෙනවා.

ඉන් පස්සේ එතුමා මුලින්ම ගියේ ජපානයට. පසුව තමන්ගේ බිරිඳ සහ දරුවන් සමඟ ඕස්ට්‍රේලියාවට ගිහින් අදත් එහි ජීවත් වෙනවා. 

අදටත් එතුමා සමාජවාදියෙක් විදිහට තමන්ව හඳුන්වා දෙන බවත්, මෑතකදී ලංකාවට ඇවිත් මාධ්‍ය සමඟ කළ සාකච්ඡාවලින් ඒක පැහැදිලි වෙන බවත් මට පේනවා.

ඒ නිසා එතුමාගේ Facebook පෝස්ට් එකකට මමත් පොඩි කමෙන්ට් එකක් දැම්මා. ඒකට එතුමාගේ පිළිතුරක් ලැබෙනකම් මම මේ බලාගෙන ඉන්නවා.

පිළිතුරක් ලැබුණොත් ඒකත් ඔබලා එක්ක බෙදාගන්නම්. මම මතු කරපු ප්‍රශ්නය තමයි මේ පහළින් තියෙන්නේ.

//

ලයනල් බෝපෙගේ මහත්මයා, ඔබගේ ලිපියටත්, ඒ හරහා මතු කරලා තියෙන කරුණුවලටත් බොහොම ස්තූතියි.

ඔබ සිරස සමඟ කළ සාකච්ඡාවකදී කියපු විදිහට, ඔබ මුලින් ජපානයට ගිහින්, පසුව බිරිඳ සහ දරුවන් සමඟ ඕස්ට්‍රේලියාවට ගියා කියලා මට මතකයි. ඒ කතාව අහනකොට මට පොඩි ප්‍රශ්නයක් මතු වුණා.

ඔබ සමාජවාදය ගැන මුල ඉඳන්ම විශ්වාස කරලා, අදටත් ඒ මතවාදය ගැන විශ්වාසයෙන් ඉන්නවා කියලා මට තේරෙනවා. එහෙම නම්, ඇයි ඔබ සමාජවාදී ක්‍රමයක් තියෙන රටකට පදිංචියට යන්න තෝරා නොගත්තේ?

රුසියාව, කියුබාව, චීනය වගේ රටක් — උතුරු කොරියාව වුණත් කමක් නැහැ 😄 — ඔබගේ දේශපාලන සහ න්‍යායාත්මක විශ්වාසයන්ට වඩා සමීප රටවල් නේද?

හැබැයි ඔබ තෝරාගෙන තියෙන්නේ ජපානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වගේ වෙළෙඳපොළ ආර්ථිකය, පෞද්ගලික දේපළ සහ ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන මත පදනම් වූ රටවල්.

ඉතින් මෙතන පොඩි පරස්පරයක් පේන්නේ නැද්ද?

න්‍යායෙන් සමාජවාදය ගැන කොච්චර විශ්වාස කළත්, තමන්ගේ සහ පවුලේ ජීවිතය ගැන ප්‍රායෝගික තීරණයක් ගන්නකොට, අවසානයේ මිනිස්සු තෝරාගන්නේ නිදහස, ආර්ථික අවස්ථා, පෞද්ගලික අයිතිවාසිකම් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය තියෙන සමාජයක්.

ඒක ඔබට විතරක් අදාළ දෙයක් නෙවෙයි. ඉතිහාසය පුරාම සමාජවාදය වෙනුවෙන් න්‍යායාත්මකව කතා කළ බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතයේදී තෝරාගෙන තියෙන්නේ ඒ න්‍යායට වඩා වෙනස් සමාජ ක්‍රමයක තිබෙන වාසි.

ඒ නිසා මට නම් මේක සමාජවාදය ගැන න්‍යායික විවාදයකට වඩා, න්‍යාය සහ ප්‍රායෝගික ජීවිතය අතර තියෙන අපූරු පරස්පරය ගැන ප්‍රශ්නයක්.

අවසානයේ මිනිසා ජීවත් වෙන්න තෝරගන්න තැනත්, තමන්ගේ දරුවන්ට අනාගතයක් හදන්න තෝරගන්න සමාජයත්, ඔහු ඇත්තටම විශ්වාස කරන දේ ගැන න්‍යායාත්මක කතාවකට වඩා බොහෝ දේ කියනවා කියලයි මට හිතෙන්නේ.

//